sw es sw de uz sw en sw ja en nl sw en sw en sw jv vo tl sw sw sw en sw sw sw fr it de en sw sv sw en hbs_lat sw sw de hbs_lat sw sw sw sw sw sw sw sw sw sl sk sl sw sw sw sw sw sw ja id tl sw sw tl sw sw sw sw sw sw sw de sw sw eo sw sw sw sw sw en sw sw hbs_lat en sw sw sw sw en sw nl en eo en sw sw sw sw sw de sw jv sw sw sw sw eo sw jv sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw eo sw sw hbs_lat sw sl sw sw sw en sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw de en sw sw sw sw sw sw sw sw en sw sw sw sw sl sw sw sw nl sw en sw sw id en sw sw sw sw sw en sw sw sw en sw sw cs mg sw pl en sw sw sw la en en en en en en en

Jamii hii ina vijamii 10 vifuatavyo, kati ya jumla ya 10.
Afya ya mtoto (7 P)
Kuzuia kuumia kwa mtoto (15 P)
Ukatili wa kijinsia (20 P)
Unyanyasaji dhidi ya wanawake (17 P)
Upangaji uzazi- Mtindo na Mbinu za kudumu (19 P)
Ushauri kwa wasichana (19 P)
Jamii hii ina kurasa 171 zifuatazo, kati ya jumla ya 171.
Ambayo kudumu mbinu za uzazi wa mpango gani zipo
Ambayo mbinu za jadi hawana kazi au inaweza kuwa na madhara
Athari zipi za kawaida baada ya kujiua
Faida za upangaji uzazi ni zipi
Imani zipi potovu ambazo zinaweza kuzua migogoro ya familia
Je kuavyaa mimba ni hatari kwangu
Je kuharisha ni nini na mbona ni hatari kwa maisha ya mtoto wangu
Je kuna aina zipi za kubakwa na unyanyasaji wa kijinsia
Je kuna dhana zipi jinsi wanaume huwaumiza wanawake
Je mbinu za homoni za upangaji uzazi ziko na madhara yapi
Je mimi kutumia mbinu ya kamasi
Je Napaswa kufanya nini kuhusiana na magonjwa ya zinaa STIs
Je napaswa kutumia vipi mchanganyiko wa dawa za kupanga uzazi
Je naweza kubakwa na mtu ninayemjua
Je nawezaje kukabiliana na hisia zangu baada ya kitendo cha kujiua
Je nawezaje kuwalinda watoto wangu kutokana na ajali za barabarani
Je nawezaje kuzungumza na wazazi wangu
Je ngono ya lazima ni ipi
Je ninapaswa kufahamu nini kuhusiana na kujiua
Je nini sababu za ajali za sumu
Je vipi nitakavyoacha kutumia kidonge
Jinsi gani mbinu za homoni za upangaji uzazi hufanya kazi
Jinsi gani naweza kufanya mbinu zote za kiasili za upangaji uzazi kufanikiwa
Jinsi mbinu kuhesabu siku kazi gani
Jinsi ya kutumia kondomu kwa wanaume
Jinsi ya kutumia njia ya kuhesabu siku
Jinsi ya kuzuia kifo kutokana na utoaji mimba usio salama
Kila mtoto anastahili chanjo
Kuavya mimba ni nini
Kuna umuhimu gani kumuona daktari au muuguzi wa afya ikiwa nitahisi kujiua
Kuna umuhimu gani kwa wazazi kufikiria kuhusu kuzuia watoto kuumia
Kupanga uzazi ni nini
Kwa nini mimba ya mapema yaweza kuwa hatari kwangu
Kwa nini mwanamume humuumiza mwanamke
Kwa nini nastahili kuzungumza na wengine baada ya kujitoa uhai kwa mpendwa wangu
Kwa nini nifikirie hisia za wale nitakao waacha nyuma ikiwa nitahisi kujiua
Kwa nini niipange familia yangu
Kwa nini nijilinde baada ya jaribio la kujitoa uhai
Kwa nini nijitahidi katika masomo na mafunzo mazuri
Kwa nini nisubiri kuolewa
Kwa nini nitafute usaidizi nikihisi kujitoa uhai
Kwa nini nizungumze na mtu ikiwa nitahisi kujiua
Kwa nini sistahili kujiua ninapohisi shinikizo la kujiua
Kwa nini sistahili kutumia mbinu za kutaka kujiua kwa kutuma 'ujumbe' au 'kulipiza kisasi'
Kwa nini upangaji uzazi daima uwe chaguo langu
Kwa nini vurugu na ukatili dhidi ya wanawake ni tatizo
Kwa nini wanawake hukaa na wanaume wanaowadhuru
Kwa nini wanawake walioolewa hutamani kujitia kitanzi
Kwa nini wanawake wazee hutamani kujiua
Kwa nini wasichana wadogo hutamani kujiua
Kwanini kujiua ni tatizo kubwa kwa wanawake
Kwanini nisubiri kupata watoto
Madhara yapi ya kawaida ya mchanganyiko wa vidonge
Mahitaji gani maalum ya afya kwa wasichana
Mbinu ya kamasi ya upangaji uzazi hufanya kazi vipi
Mbinu za kuzuia mimba za upangaji uzazi hufanya kazi vipi
Mbona chanjo ni muhimu
Mbona nafaa kujichunga zaidi haswa baada ya mtu kujiua
Mbona niamini hisia zangu
Mbona nitahadhari na wanaume waliokomaa
Mbona sifai kujilaumu baada ya jaribio la kujiuua
Mbona wanawake wengine huavyaa mimba
Migogoro ipi ya kawaida inayohusisha mashemeji
Migogoro ipi ya kawaida inayohusishwa na kazi za nyumbani
Migogoro ipi ya kawaida inayohusishwa na kujamiiana au ngono
Migogoro ipi ya kawaida kwa watoto
Mwili wangu utabadilika vipi wakati wa kubalehe
Nafaa kujua nini kuhusu dawa zilizochanganywa vidonge vya kupanga uzazi vilivyo na estrogen na progestin
Nafaa kujua nini kuhusu kondomu za wanawake kondomu za wanawake
Nafaa kujua nini kuhusu kushiriki ngono
Nafaa kujua nini kuhusu spermicide Mbinu ya upangaji uzazi ya povu vidonge jelly au cream
Nafaa kujua nini kuhusu ubakaji uliofanywa na mtu nisiyemjua
Nahitaji kufanya nini ili niweze kushinda hisia za kubakwa
Nani hapaswi kumeza dawa iliyochanganywa
Napaswa kufanya nini ikiwa nimebakwa
Napaswa kufanya nini kuzuia mimba
Napaswa kujua nini kuhusu kondomu za wanaume
Nawazaje kuwa na maisha mazuri ya usoni
Nawezaje kuepuka hatari za ubakaji
Nawezaje kuishi na migogoro ya majukumu katika ndoa
Nawezaje kujilinda ikiwa niko tayari kwa tendo la ngono
Nawezaje kumlinda mtoto wangu kutokana na ajali zinazotokana na sumu
Nawezaje kutatua migogoro ya kazi za nyumbani
Nawezaje kuwakinga watot wangu kutokana na majeraha ya kuanguka
Nawezaje kuwakinga watoto wangu kutokana na kuzama
Nawezaje kuwasaidia watoto wangu kuepuka ukatili wa kijinsia
Nawezaje kuwazuia watoto wangu kutokana na mshtuko wa kuumizwa na stima
Nawezaje kuwazuia watoto wangu kutopata majeraha wanapovuka barabara
Nawezaje kuzuia kupata mimba kwa kunyonyesha katika miezi 6 ya kwanza
Nawezaje kuzuia maradhi ya kuharisha
Nawezaje kuzuia ngono ya kulazimishwa
Nawezaje kuzuia watoto wangu kutojeruhiwa wakisafiri kwa kutumia magari pikipiki au baiskeli
Nawezaje kuzuia watoto wangu kutokana na alama za majeraha
Nawezaje kuzungumuza na mume wangu au mpenzi wangu kuhusu upangaji uzazi
Nawezaje zuia watoto wangu kutokana na majeraha ya kuungua na moto au miale ya moto
Ni aina gani za ukatili dhidi ya wanawake bado zipo
Ni aina zipi za upangaji uzazi bado zipo
Ni aina zipi za upangaji uzazi zinanifaa kutumia baada ya kuavyaa mimba
Ni chanjo zipi anazostahili mtoto wangu
Ni ipi migogoro ya kifamilia ya kawaida
Ni madhara yepi ya vurugu ya wanaume katika jamii
Ni mbinu zipi za kuavyaa mimba zilizo salama
Ni migogoro ipi ya kawaida ya Ndoa
Ni sababu gani za kawaida za kuungua
Ni vipi naweza kuikinga familia yangu ikiwa ugonjwa utakurupuka
Ni vipi naweza kumzuia mtoto wangu kunyongwa
Ni vipi nitakavyokabiliana na migogoro ya matibabu na elimu ya wasichana wangu
Ni vipi niwezavyo kuavyaa mimba salama
Ni wakati gani mbinu asili ya upangaji uzazi haitafanya kazi vizuri
Ni wanawake wapi ambao wako katika hatari ya kubakwa
Nifanye kujua kuhusu kutenganisha washirika baada ya kujifungua
Nifanye kujua kuhusu mbinu za jadi na nyumba ya uzazi wa mpango
Nifanye kujua kuhusu ngono bila ngono
Nifanye kujua kuhusu Tubali ligation operesheni kwa mwanamke
Nifanye kujua kuhusu uondoaji au kuunganisha nje kukatiza
Nifanye kujua kuhusu upasuaji operesheni kwa mtu
Nifanye maamuzi yapi kuhusu kuavyaa mimba
Nifanye nini ikiwa namjua aliyebakwa
Nifanye nini ikiwa ninamjua mtu anayetaka kujiua
Nifanye nini kutokana na mikwaruzo ya uke baada ya kubakwa
Nifanye nini kwa ajili ya usalama wangu kabla ya vurugu kutendeka tena
Nifanye nini nikishambuliwa kimapenzi
Nifanyeje ikiwa mtu katika familia yangu anataka kushiriki ngono na mimi
Nifanyeje ikiwa nitahisi kujiua
Nifanyeje nikikosa kumeza kidonge
Nifanyeje nikishika mimba ambayo sikuipangia
Nijitayarishe kwa mambo gani ikiwa nitaondoka
Ninafaa kujua nini kuhusu diaphragm
Ninafaa kujua nini kuhusu ishara za vurugu
Ninafaa kujua nini kuhusu mzunguko wa vurugu
Ninapaswa kujua nini kuhusiana na uhusiano wangu wa kimapenzi baada ya kubakwa
Ninapaswa kujua nini kuhusu kidonge dawa iliyochanganywa na ile ya Minipills
Ninastahili kujua nini kuhusu mbinu ya kamasi na mbinu ya kuhesabu siku
Ninastahili kujua nini kuhusu mzunguko wangu wa uzazi kwa kutumia kamasi na mbinu ya kuhesabu siku
Ninaweza kufanya nini ili kuzuia vurugu isababishwayo na mpenzi wangu
Ninaweza kufanya nini kwa ajili ya usalama wangu wakati nitakapo kuwa tayari kuondoka
Ninaweza kufanya nini kwa ajili ya usalama wangu wakati wa ghasia
Ninawezaje kumzuia mtoto wangu kutokana na majeraha ya nyumbani
Ninawezaje kupata huduma za kuavyaa mimba zizlizo salama
Ninawezaje kutatua migogoro na mashemeji wangu
Ninawezaje kuwa na uhusiano bila ngono
Ninawezaje kuwahudumia wagonjwa nyumbani na kuzuia kuenea kwa maambukizi nyumbani
Nitaamuwa vipi ikiwa nitatumia sheria
Nitachahagua vipi mbinu ya upangaji uzazi iliyo bora kwangu
Nitaikabili vipi migogoro inayohusishwa na mahari
Nitaitumia vipi kondomu ya wanawake Kondomu ya kike
Nitakabiliana vipi na migogoro kuhusu upangaji uzazi na kuacha nafasi baada ya kuzaa mtoto
Nitasaidika vipi nikienda polisi
Nitavumilia vipi migogoro kuhusu kujamiiana/ngono
Nitawezaje kufanya uamuzi kuhusu wavulana na ngono
Nitawezaje kuzuia ndoa ya kulazimishwa au kupelekwa kufanya kazi
Nitazoea vipi migogoro inayosababishwa na kuzaa mtoto wa kike
Njia za kiasili za upangaji uzazi hufanya kazi vipi
Sababu gani za kawaida zinazosababisha majeraha kutokana na kuanguka
Sababu zipi nyinginezo zinazoweza kumfanya mwanamke ajiue
Shida zipi za kawaida kuhusu majukumu
Ubakaji na unyanyasaji wa kijinsia ni nini
Umuhimu wangu ni wa chini kuliko wa mvulana
Vipi nitakavyowalea watoto wangu vyema
Vurugu ya wanaume husababisha madhara yapi kwa watoto
Wakati upi nitakapo ACHA kutumia kidonge na nimuone mhudumu wa afya
Wakati upi unyonyeshaji mtoto sio njia salama ya upangaji uzazi
Wanawake huadhirika kivipi kutokana na vurugu ya wanaume
Wanawake wagani wako na uwezekano mkubwa wa kudhalilishwa
Wanawake wagani wanapaswa kuepuka aina yoyote ile ya mbinu ya homoni
Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)

This category has the following 10 categories, out of a total of 10.
Child health (7 P)
Preventing child injury (15 P)
Sexual violence (20 P)
Violence against women (17 P)
Family planning- Style


sw sw sw de sw sw en sw sw sw en nl de sw sw sw jv sw sw sw sw sw sw sw sw sw nl id en sw en sw es en en en en en en

Jamii:Ukatili wa kijinsia - Audiopedia Swahili
Makala katika jamii "Ukatili wa kijinsia"
Jamii hii ina kurasa 20 zifuatazo, kati ya jumla ya 20.
Je kuna aina zipi za kubakwa na unyanyasaji wa kijinsia
Je Napaswa kufanya nini kuhusiana na magonjwa ya zinaa STIs
Je naweza kubakwa na mtu ninayemjua
Mbona niamini hisia zangu
Nafaa kujua nini kuhusu ubakaji uliofanywa na mtu nisiyemjua
Nahitaji kufanya nini ili niweze kushinda hisia za kubakwa
Napaswa kufanya nini ikiwa nimebakwa
Napaswa kufanya nini kuzuia mimba
Nawezaje kuepuka hatari za ubakaji
Nawezaje kuwasaidia watoto wangu kuepuka ukatili wa kijinsia
Ni wanawake wapi ambao wako katika hatari ya kubakwa
Nifanye nini ikiwa namjua aliyebakwa
Nifanye nini kutokana na mikwaruzo ya uke baada ya kubakwa
Nifanye nini nikishambuliwa kimapenzi
Ninapaswa kujua nini kuhusiana na uhusiano wangu wa kimapenzi baada ya kubakwa
Nitaamuwa vipi ikiwa nitatumia sheria
Nitasaidika vipi nikienda polisi
Ubakaji na unyanyasaji wa kijinsia ni nini
Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)

Category:Sexual violence - Audiopedia Swahili
Articles in category "Sexual violence"
This category has the following 20 pages, out of a total of 20.
What are the types of rape and sexual violence?


sw sw sw de uz sw en sw la en fi ja sv it fr sv en sw sw sv sw en sv en fi hbs_lat sv sv cs sw sw sw en sw sk hbs_lat sw hbs_lat sw hbs_lat sw sw sw sw sw sw sw sw hbs_lat sw sw sw sw sw sw sw pl sw sw sw sw sw sl sw sw sw sw sw sw nl sw sw sw sw hbs_lat sw sw sw hbs_lat sw sw sw sw rm sw sw sw sw en hbs_lat kw sw sw nl sw sw sw sw pl sw la ja sw en sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw id sw sw sw fr en sw en sw sw pl sw sw en sw sw nl en fr sw de sw sw sw sw sw sw sw sw pl sw pl sw sw pl eo eo sw sw pl pl sw sw sw sw sw sw sw sw sw pl sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw en sw sw sw sw nl sw sw sw sw sw sw pl eo sw nl sw sw en sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw nl sw sw mg sw sw sw sw sw sw sw sw en es en sw eo sw cs en sw sw sw en en en en en en en

Jamii hii ina vijamii 16 vifuatavyo, kati ya jumla ya 16.
Afya ya akili (14 P)
Afya ya Wanawake (23 P)
Homa kali au Nimonia na Kifua kikuu (6 P)
Madawa ya kulevya (15 P)
Magonjwa ya zinaa (STIs) (11 P)
Matatizo ya mfumo wa mkojo (3 P)
Ujauzito na uzazi (18 P)
Virusi vya Ukimwi na Ugonjwa wa Ukimwi (10 P)
Jamii hii ina kurasa 192 zifuatazo, kati ya jumla ya 192.
Je baba wa mtoto wangu anawezaje kunisaidia wakati wa uja uzito na wa kujifungua
Je dalili za hedhi ni zipi
Je kiwewe ni nini na kinawezaje kuharibu afya yangu
Je kukutana na wanawake wengine kutanisaidia vipi
Je kuna itikadi zipi kuhusiana na saratani
Je kuna shida zipi zinazotokana na hedhi
Je kuna umuhimu gani kwangu kuiangalia afya yangu katika miaka ya uzeeni
Je kwa nini niwe maakini na usalama wangu kibinafsi
Je Lazima nifikirie kuhusu mpango wa uzazi
Je mawazo gani kuhusu kula yana madhara
Je mawazo yanawezaje kuharibu afya yangu ya kiakili
Je mtu huuathirika vipi kiakili hapo anapopata hasara au kufiiwa
Je napaswa kujua nini kuhusu siku zangu za hedhi
Je napaswa kumyonyesha mtoto wangu kwa muda gani
Je nastahili kufanya nini ili niweze kustahimili dalili za hedhi au Pre-menstrual Syndrome
Je naweza kufanya nini ili kupunguza uchungu ambao huja na hedhi
Je naweza kufanya nini ili nihisi vyema hedhi inapokomaa
Je naweza kuzuia maumivu ya miguu
Je nawezaje kuepuka ugonjwa aina ya 'piles' hemorrhoids
Je nawezaje kufanya madini ya ufumbuzi kunywa
Je nawezaje kufanya mazoezi ya kufinya
Je nawezaje kula vyema kwa gharama ndogo
Je nawezaje kuzuia kiungulia au chakula kukosa kusagika
Je nawezaje kuzuia kusambaa kwa viini kwenye chakula
Je nawezaje kuzuia malaria wakati wa uja uzito
Je nawezaje kuzuia ugonjwa wa malaria kwa ujumla
Je nawezaje kuzuia upungufu wa damu mwilini
Je ni lishe aina gani itasaidia kunipa afya njema katika siku za uzee
Je ni matatizo gani ya kawaida wakati wa ujauzito
Je ni shida gani za kiakili kawaida kwa wanawake
Je ni vipi ambavyo kukomaa kwa hedhi kutaathiri mwili wangu
Je ni vipi ambavyo naweza kuimarisha usafi wa maji ya kunywa na ya kupikia
Je ni vipi ambavyo naweza kusafisha maji ya kunywa
Je ni vipi ambavyo ninaweza kutupa takataka kwa njia inayofaa
Je ni vipi ambavyo usafi pale nyumbani huzuia magonjwa
Je ni vipi ambavyo usafi unaweza kuzuia kusambaa kwa viini vya magonjwa
Je ni vipi ninaweza kuimarisha uhusiano wa kingono katika miaka ya uzeeni
Je ni vipi nitahakikisha ninapata Vitamini A ya kutosha
Je ni vipi usafi katika jamii haswa usafi wa vyoo waweza kuzuia magonjwa
Je ni Vitamini na Madini gani muhimu kwangu
Je nifanye nini wakati hedhi zangu zitakuja baada ya muda mrefu au zikome
Je nifanyeje ikiwa hedhi yangu itakuja haraka au kutokwa damu nyakati zingine
Je nifanyeje ikiwa nitavuja damu kupita kiasi au hedhi yangu ikitoka kwa muda mrefu
Je nijiepushe na madawa yapi ili kuhakikisha kuwa afya yangu ni njema
Je ninawezaje kujenga choo cha shimo
Je ninawezaje kujilinda wakati wa hedhi
Je nini cha muhimu kufahamu kuhusu msongamano wa mawazo au kukosa raha au kutokuwa na hisia zozote
Je nini husababisha utasa kwa wanaume
Je nini husababisha utasa kwa wanawake
Je nini umuhimu wa kunywa maji mengi katika miaka yangu ya uzeeni
Je nitaenda kwa uchunguzi wa kiafya mara ngapi wakati mimi ni mja mzto
Je nitafanya nini ili nizuie maambukizi ya kibofu cha mkojo na figo
Je nitajuaje ikiwa niko na maziwa ya kutosha na kama maziwa yangu ni mazuri
Je nitashughulikia vipi chakula cha mtoto
Je nitazuiaje mishipa kufura
Je shida gani hujitokeza kwa kula vyakula visivyofaa au chakula kingi
Je uchunguzi wa virusi vya HIV hufanyikaje
Je ugonjwa wa kisukari ni nini
Je UKIMWI husambazwa vipi
Je Unawezaje kuhakikisha kwamba umepata Iodine ya kutosha
Je upungufu wa damu ni nini
Je usafi unawezaje kuzuia magonjwa
Je usafi wa kibinafsi unawezaje kuzuia magonjwa
Je utasa ni nini
Jinsi gani naweza kunyonyesha kama njia ya kupanga uzazi
Jinsi gani viini vinavyo sababisha magonjwa husambaa
Kifua kikuu ni nini
Kuna madhara gani nisipomnyonyesha mtoto
Kuna umuhimu gani kwa mimi kama mwanamke kujikinga kutokana na virusi vya Ukimwi na Ugonjwa wa Ukimwi
Kuna umuhimu gani wa kuondoa maji yaliyosimama mahali ninapofulia nguo tairi nzee na vyombo vilivyo wazi
Kwa nini magonjwa ya zinaa ni shida kubwa kwangu
Kwa nini nastahili kujihusisha na Ngono Salama
Kwa nini nastahili kujiweka vizuri wakati wa ujauzito na baada ya kuzaa
Kwa nini niende kwa uchunguzi wa kiafya mara kwa mara
Kwa nini nikague matiti kila mara
Kwa nini nitumie mbinu za upangaji uzazi
Kwa nini pombe na mihadarati ni hatari kwa mwanamke
Kwa nini vitamini A ni muhimu kwa mtoto wangu
Kwa nini wanawake walio na ulemavu mara nyingi hukabiliwa na matatizo ya misuli
Kwa nini wanawake walio na ulemavu mara nyingi hukosa kujithamini
Kwa nini wanawake walio na ulemavu mara nyingi wanakabiliwa na matatizo ya ngozi
Kwa nini watu wanatumia vibaya madawa na pombe
Kwanini titi ni bora kwa mtoto wangu
Lishe bora ni nini
Lishe bovu linawezaje kusababisha magonjwa
Magonjwa ya zinaa ni nini
Magonjwa ya zinaa ya kawaida ni yapi
Mbona kuvuta sigara ni hatari zaidi kwa mimi kama mwanamke
Mbona madini aina iodine ni muhimu kwa mtoto wangu
Mbona malaria ina hatari zaidi miongoni mwa wanawake wajawazito
Mbona niendee kwa huduma za ujauzito wakati ningali mjamzito
Mbona nifanye mazoezi katika miaka yangu ya uzeeni
Mbona nifanye mazoezi katika siku zangu za uzeeni
Mbona nishiriki ngono iliyo salama
Mbona watu huanza kutumia pombe au mihadarati
Mihadarati na Pombe inawezaje kusababisha madhara ya kudumu kwa afya yangu
Nafaa kuelewa nini kuhusu kiwewe
Nafanya kazi mbali na nyumbani - je niendelee tu kumnyonyesha mtoto wangu
Napaswa kula nini kwa muda ninaonyonyesha
Naweza kuwa na uhusiano wa kuridhisha kingono
Nawezaje hakikisha kuwa napata folic acid folate ya kutosha
Nawezaje kudhibiti ugonjwa wa kisukari
Nawezaje kuepuka kutumia mihadarati na pombe
Nawezaje kuepuka shida za kiakili
Nawezaje kuimarisha lishe langu
Nawezaje kujenga imani kati ya watu au wanachama wa kikundi
Nawezaje kujifunza kujithamini kama niko na ulemavu
Nawezaje kujikinga na maabukizi ya pepopunda
Nawezaje kujua mtoto wangu atazaliwa lini
Nawezaje kulinda macho yangu
Nawezaje kupata usaidizi ili niwache kunywa pombe na kutumia mihadarati
Nawezaje kushiriki ngono iliyo salama
Nawezaje kuwacha kutumia pombe na mihadarati
Nawezaje kuweka chakula changu salama
Nawezaje kuzuia homa ya mapafu
Nawezaje kuzuia kifua kikuu
Nawezaje kuzuia kufura kwa viungo vya tumbo ya uzazi Prolapse
Nawezaje kuzuia kukakamaa na kuweka misuli yangu kuwa na nguvu
Nawezaje kuzuia magonjwa ya zinaa
Nawezaje kuzuia matatizo ya ngozi
Nawezaje kuzuia maumivu ya mgongo
Nawezaje kuzuia mkojo unaovuja au kudondoka kutoka kwa uke
Nawezaje kuzuia shida za kiafya kwa kujenga husiano
Nawezaje kuzuia shida za ukuaji na kiafya ya watoto wangu kutokana na utapiamlo
Nawezaje kuzungumza na mpenzi wangu kuhusu ngono salama
Ni chakula kipi bora zaidi kwa watoto wachanga waliofikisha miezi sita
Ni hatua gani huchukuliwa wakati wa uchunguzi wa chungu cha uzazi
Ni jinsi gani ambavyo utupaji wa takataka unaweza kusaidia kuzuia magonjwa
Ni kwa nini lishe bora ni muhimu kwa afya yangu
Ni mabadiliko gani hufanyika mwilini na magonjwa yapi huja kwa sababu ya dhiki
Ni maoni gani yasiyofaa kuhusu ulemavu
Ni nini ninachostahili kujua kuhusu maradhi kama kikohozi mafua na maradhi mengine makali zaidi
Ni Sababu zipi husababisha mabadiliko ya hedhi
Ni shida gani za kawaida za njia ya kupitisha mkojo
Ni vipi ambavyo naweza kuchagua chakula kizuri
Ni vipi ambavyo naweza kuyalinda meno yangu
Ni vipi ambavyo ninaweza kuhifadhi chakula
Ni vipi ambavyo tumbaku inaweza kudhuru afya yangu
Ni vipi ambavyo Virusi vya ukimwi havisambazwi
Ni vipi ninaweza kuzuia magonjwa katika siku za uzeeni
Ni vipi nitawezakuviosha vifaa ili kuzuia kusambaa kwa virusi vya HIV
Ni wakati gani mwafaka wa kuwacha kunyonyesha
Nifanye nini ikiwa hedhi zangu sio nzito
Nifanye nini nikipata uvimbe kwenye matiti yangu
Nifanyeje ikiwa nina ishara za ugonjwa wa zinaa au niko hatarini ya ugonjwa wa zinaa
Nifanyeje kuhakikisha ninapata madini ya calcium ya kutosha
Ninapaswa kujua nini kuhusu ujauzito na uzazi
Ninawezaje kudumisha afya njema wakati wa ujauzito
Ninawezaje kuhifadhi chakula vyema
Ninawezaje kujikinga na matatizo za kiafya
Ninawezaje kujua ikiwa mimi ni mjamzito
Ninawezaje kupata maji safi ya kunywa
Nini hufanyika wakati wa huduma ya kabla ya kujifungua
Nini husababisha maambukizi ya figo na ya kibofu cha mkojo
Nini husababisha upungufu wa damu mwilini
Nini husababishacho matatizo ya akili kwa wanawake
Nini ishara za utumizi mbaya wa pombe na mihadarati
Nini la muhimu kufahamu kuhusu wasiwasi
Nini umuhimu wa madini aina iron kwa mtoto wangu
Nitajua vipi kuwa chakula kimeharibika
Nitajuaje ikiwa mtu anaugua kifua kikuu
Nitajuaje ikiwa niko katika hatari ya ugonjwa wa zinaa
Nitajuaje ikiwa niko na madini ya kutosha mwilini
Nitajuaje nipo na ugonjwa wa zinaa
Nitalindaje afya yangu ikiwa nimeambukizwa virusi vya ukimwi
Nitamshawishi vipi mpenzi wangu kutumia komndomu
Nitatambuaje dharura wakati wa kuwaacha utumizi wa mihadarati
Nitawalishaje watoto wenye umri zaidi ya miezi 6
Nitawezaje kuanzisha kikundo changu
Nitawezaje kuimarisha maisha yangu ikiwa nimeambukizwa HIV
Nitawezaje kujikinga kutokana na kushika mimba na magonjwa ya zinaa katika miaka yangu ya uzeeni
Nitawezaje kutambua ishara za kuwacha utumizi wa mihadarati
Nitawezaje kuvumilia shida za kuwacha utumizi wa pombe na mihadarati
Nitazuiaje kufura kwa miguu
Nitazuiaje shida ya kukosa kwenda haja kubwa
Njia zipi mwafaka za kuchunguza matiti yangu
Ugonjwa wa TB huenea aje
Unawezamkuzuia kusambaa kwa virusi vya ukimwi kwa njia zifuatazo
Vipi ambavyo nitapika chakula vizuri
Vipi mabadiliko kwa maisha yangu na jamii yadhuru afya ya akili yangu
Virusi vya ukimwi ni nini
Vyakula vipi vinavyosaidia natakiwa nile mara kwa mara
Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported (CC BY-SA 3.0)

This category has the following 16 categories, out of a total of 16.
Mental health (14 P)
Women's Health (23 P)
High fever or Pneumonia and Tuberculosis (6 P)
Drugs (15 P)
Sexually transmitted diseases (STIs).


en en en et en es id en en tl id de es sv fi fr tr nl en de sw sw fr tr nl en de sw sw fr tr nl en ru sw sw fr tr nl en de sw sw fr tr nl en ru sw sw fr tr nl zh ru sw sw fr tr nl zh de sw sw fr tr nl en de sw sw fr tr nl en ru de sw fr tr nl en de sw kw fr tr nl en ru sw sw fr tr nl en de sw sw fr tr nl en de sw sw fr it nl en en sw sw fr it nl en ru sw sw fr it nl en ru sw sw fr it nl en ru en sw fr it nl en ru en sw fr it nl ja ru sw sw fr it nl en ru sw sw en hbs_lat en sv fr de de fr fr fr sv en hbs_lat en en en en

Abna World Service with 27 Languages
Bahrain yajiondoa kwenye uchaguzi wa taasisi ya UN kufuatia ukosoaji
Bahrain imelazimika kujiondoa kwenye uchaguzi ujao wa kuwasaka wanachama wapya wa Baraza la Haki za Binadamu la Umoja wa Mataifa (UNHRC), kufuatia jitihada na lalama za asasi za kutetea haki za binadamu juu ya rekodi nyeusi ya serikali ya Manama.
Sababu na matokeo ya kushindwa kwa usitishaji vita nchini Yemen
Mazungumzo ya kurefusha usitishaji vita kwa mara ya tatu nchini Yemen yameshindwa kufikia mwafaka.
Makumi wauawa katika mripuko mwingine wa bomu msikitini Kabul
Makumi ya watu wamepoteza maisha katika shambulio la bomu lililolenga msikiti mmoja huko Kabul, mji mkuu wa Afghanistan, kwenye ua wa Wizara ya Mambo ya Nje ya serikali ya Taliban.
Iran: Tutatoa jibu iwapo EU itaendelea na tabia yake ya uingiliajii
Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran ametahadharisha kuwa, Tehran itatoa jibu mwafaka iwapo Umoja wa Ulaya utaendelea na tabia yake ya kungilia masuala ya ndani ya Jamhuri ya Kiislamu.
Abdollahian: Serikali itakabiliana na wafanya fujo, magaidi kwa misingi ya sheria
Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran ameuonya Umoja wa Ulaya dhidi ya kuingilia masuala ya ndani ya Jamhuri ya Kiislamu na kusisitiza kuwa, serikali ya Tehran itakabiliana na wafanya fujo na magaidi kwa kuzingatia misingi ya sheria za nchi hii.
Kamanda wa IRGC: Maadui wameungana kuvuruga usalama wa Iran ya Kiislamu
Naibu kamanda wa Jeshi la Walinzi wa Mapinduzi ya Kiislamu (IRGC) ameashiria ghasia za hivi karibuni katika baadhi ya miji ya Iran na kusema kuwa katika fitna hiyo maadui wote waliingia uwanjani ili kuifanya Iran ya Kiislamu kutokuwa salama.
Msemaji wa Wizara ya Mambo ya Nje ya Iran: Dunia haijasahau kashfa ya makaburi ya halaiki nchini Canada
Msemaji wa Wizara ya Mashauri ya Kigeni ya Iran amesema: Ulimwengu bado haujasahau kashfa ya kugunduliwa kwa makaburi ya halaiki ya mamia ya watoto katika viwanja vya shule za wamishonari yapata mwaka mmoja uliopita.
Utafiti: Mitazamo hasi dhidi ya Waislamu inaenea kwa kasi Ujerumani
Mitazamo hasi na vitendo vya chuki dhidi ya Uislamu na Waislamu vimeongezeka kwa kiwango cha kutia wasiwasi nchini Ujerumani.
Pyongyang yavurumisha tena makombora ya balestiki kujibu chokochoko za US
Kwa mara nyingine tena, Korea Kaskazini imefyatua makombora yake ya balestiki kuelekea upande wa Japan, kujibu chokochoko mpya za Marekani dhidi ya Pyongyang.
Kung'ang'ania Biden kuiwekea vikwazo vipya Tehran, dhihirisho la uadui kwa wananchi wa Iran
Rais wa Marekani, Joe Biden, siku ya Jumatatu ya tarehe 3 Oktoba 2022, alijitokeza hadharani bila ya haya na kuunga mkono machafuko na kuuliwa maafisa usalama na wananchi wa Iran katika vurugu za hivi karibuni.
FBI: Watu 22,900 waliuawa Marekani mwaka 2021
Idadi ya mauaji yaliyoripotiwa nchini Marekani iliongezeka mwaka jana, huku idadi kubwa ya mauaji hayo yakifanywa kwa kutumia aina fulani ya bunduki.
Polisi wa zamani aua makumi ya watoto wa chekechea Thailand
Watu wasiopungua 34, wengi wao wakiwa watoto, wameuawa mapema leo Alkhamisi nchini Thailand baada ya polisi wa zamani kufyatua risasi kituo cha kulea watoto katika mkoa wa Nong Bua Lamphu.
Trump: 'Ulimwengu unaicheka Marekani, unatutazama kwa dhihaka'
Rais wa zamani wa Marekani, Donald Trump amesema "dunia inatucheka na inaitazama Marekani kwa dhihaka."
Waziri Mkuu wa Ufaransa: Russia itabaki kuwa dola kuu lenye nguvu
Waziri Mkuu wa Ufaransa Elizabeth Bourne amesema: Russia ilikuwa na itaendelea kuwa dola kuu lenye nguvu, na wala haitaweza kupuuzwa hata baada ya vita vya Ukraine.
Kampeni za mabinti wa Kiislamu Ufaransa za kupigania vazi la hijabu mashuleni
Licha ya kuweko aina kwa aina ya sheria na mibinyo ya kuzuia vazi la hijabu kwa mabinti na wanawake wa Kiislamu nchini Ufaransa, lakini wasichana wanaovaa hijabu katika nchi hiyo ya bara Ulaya wanatafuta njia za kutatuliwa tatizo hilo wakitumia mbinu nas mikakati mbalimbali.
Russia: Msaada wa silaha wa Marekani kwa Ukraine unaiweka Russia na NATO katika makabiliano ya kijeshi
Afisa wa ngazi za juu wa serikali ya Russia amekosoa misaada ya silaha ya Marekani kwa Ukraine, akisema inaziweka Moscow na NATO kwenye ncha ya makabiliano ya moja kwa moja ya kijeshi.
Licha ya kufungwa misikiti 24 nchini Ufaransa, Marine Le Pen ataka misikiti zaidi ifungwe
Mwanasiasa mwenye siasa kali za mrengo wa kulia wa Ufaransa, Marine Le Pen amemtaka Waziri wa Mambo ya Ndani wa nchi hiyo, Gérald Darmanin, kufunga misikiti zaidi ya Waislamu akisema kuwa kufungwa misikiti 24 katika kipindi cha miaka miwili iliyopita haitoshi.
Nasser Kan'ani: Morocco iwajibike kwa madhara ya kuanzisha uhusiano na utawala haramu
Msemaji wa Wizara ya Mashauri ya Kigeni ya Iran amemwambia Waziri wa Mashauri ya Kigeni wa Morocco kwamba anapaswa kuwajibishwa kutokana na ukosefu wa usalama unaotokana na kuanzisha uhusiano baina ya nchi hiyo na na utawala wa Kizayuni wa Israel unaoendelea kuua watu wa Palestina na kukalia kwa mabavu kibla cha kwanza cha Waislamu.
Hamas yamkosoa Waziri Mkuu wa Uingereza aliyesema yeye ni "Mzayuni mkubwa"
Harakati ya Mapambano ya Kiislamu ya Palestina, Hamas, imemkosoa Waziri Mkuu wa Uingereza Liz Truss kwa kujiita "Mzayuni mkubwa" anayetaka kuimarisha uhusiano wa London na Tel Aviv, ikisema matamshi hayo yanalingana na Azimio la Balfour la Uingereza la 1917, ambalo liliweka msingi wa kuundwa utawala bandia wa Israel na kukoloniwa Palestina.
UN: Kuna ubaguzi wa rangi wa kimfumo dhidi ya watu weusi nchini Uswisi
Ripoti ya Umoja wa Mataifa imetangaza kuwepo kwa ubaguzi wa kimfumo nchini Uswisi hususan dhidi ya watu weusi wenye asili ya Afrika.
All Content by AhlulBayt (a.s.) News Agency - ABNA is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License

Abna World Service with 27 Languages
Bahrain withdraws from the election of the UN body following criticism
Bahrain has been forced to withdraw from the upcoming election to seek new members of the Ha Council


en en en et en es id en en tl id de es sv fi sv sw sw nl sw fr sw en sw en sw en sw nl sw fr sw en sw en sw en sw en sw it sw it sw en sw en sw en sw en sw ca sw fr sw en sw en sw fr sw fr sw en sw ca en hbs_lat en sv fr de de fr fr fr sv en hbs_lat sv en en en

Abna World Service with 27 Languages
Operesheni ya 'Ushindi kutoka kwa Allah' pigo kubwa la Wayemen kwa utawala wa Saudia mkoani Najran
Jeshi la Yemen kwa kushirikiana na harakati ya wananchi ya Answarullah nchini humo, sambamba na kutekeleza operesheni iliyopewa jina la 'Ushindi kutoka kwa Mwenyezi Mungu' katika mkoa wa Najran, limeusababishia utawala wa Aal-Saud maafa na hasara kubwa.
Malengo ya Bin Salman kukubali rasmi dhima ya mauaji ya Khashoggi
Kumbukumbu ya kuanza vita vya kulazimishwa, maonyesho ya uwezo wa kijeshi wa Iran
Juhudi za Afrika kwa ajili ya kupambana na ugaidi
Moto wa Ansarullah waiteketeza ARAMCO; Saudia yatafuta njia ya kujigandua kwenye urimbo wa kinamasi cha Yemen
16 Sep 19 12:45
Operesheni ya 'Ushindi kutoka kwa Allah' pigo kubwa la Wayemen kwa utawala wa Saudia mkoani Najran
1 Okt 19 10:20
Malengo ya Bin Salman kukubali rasmi dhima ya mauaji ya Khashoggi
28 Sep 19 11:08
Kumbukumbu ya kuanza vita vya kulazimishwa, maonyesho ya uwezo wa kijeshi wa Iran
23 Sep 19 09:36
Juhudi za Afrika kwa ajili ya kupambana na ugaidi
16 Sep 19 12:51
Moto wa Ansarullah waiteketeza ARAMCO; Saudia yatafuta njia ya kujigandua kwenye urimbo wa kinamasi cha Yemen
16 Sep 19 12:45
Ukosoaji mkali wa Harakati ya HAMAS dhidi ya Saudi Arabia
16 Sep 19 12:44
Watawala wa Aal-Khalifa ni Waarabu au Waebrania?
28 Ago 19 11:36
Serikali ya Nigeria yaendeleza njama dhidi ya kiongozi wa Harakati ya Kiislamu nchini humo
21 Ago 19 14:23
Kuaga dunia rais wa Tunisia na matukio ya usoni
28 Jul 19 12:13
Sisitizo la Pompeo kuhusu nafasi ya Saudia katika kukabiliana na Jamhuri ya Kiislamu ya Iran
28 Jul 19 11:53
Tuhuma za Marekani dhidi ya Russia kwa kuisaidia Venezuela
23 Jul 19 12:47
Kutumwa askari wa Marekani nchini Saudia, hatua mpya ya kuzidisha mvutano katika eneo
22 Jul 19 10:39
Kushadidi mvutano baina ya Saudi Arabia na Qatar; mara hii katika suala la Hija
20 Jul 19 12:33
Waziri wa Mambo ya Nje wa Bahrain akiri kuanzishwa uhusiano wa nchi yake na Israel
20 Jul 19 12:28
Hatua ya Marekani ya kuvunja rasmi mkataba wake na Uturuki
20 Jul 19 12:10
Congress ya Marekani yapasisha muswada wa kupiga marufuku mauzo ya silaha kwa Saudia na Imarati
20 Jul 19 12:09
Sisitizo la Erdoğan la kutosahaulika mapinduzi ya kijeshi ya mwaka 2016 nchini Uturuki
15 Jul 19 10:26
Kuendelea hatua ya Uingereza ya kuuzia silaha utawala wa Aal Saud
15 Jul 19 10:25
China yapinga tena vikwazo vya Marekani dhidi ya Iran
14 Jul 19 13:29
Ujasusi mpya wa serikali ya Marekani dhidi ya raia kwa kisingizio cha kupambana na ugaidi
14 Jul 19 13:26
All Content by AhlulBayt (a.s.) News Agency - ABNA is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License

Abna World Service with 27 Languages
Operation 'Victory from Allah' a major blow by the Yemenis to the Saudi regime in Najran region
The Yemeni army in collaboration with the people's movement of Answa


en en en et en es id en en tl id de es sv fi hbs_lat sw sw nl sw nl uz nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw nl en nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw nl sl nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw nl sw en en hbs_lat en sv fr de de fr fr fr sv en hbs_lat fr en en en

Abna World Service with 27 Languages
Rais wa Russia azionya nchi za Magharibi kuhusu kuipa Ukraine silaha
Rais wa Russia Vladimir Putin amewaonya vikali viongozi wa Ujerumani na Ufaransa kuhusu kupeleka msaada wa silaha nchini Ukraine, akisema hatua hiyo inaweza kuvuruga zaidi utulivu katika nchi hiyo.
Licha ya kuonesha uadui mkubwa, Ulaya yaendelea kutumia gesi ya Russia kupitia Ukraine
Russia yataka maabara za kibiolojia za Marekani nchini Nigeria zichunguzwe
Putin: Vikwazo vya Magharibi dhidi ya Russia vinaziathiri nchi zenyewe za Magharibi
Dk Tedros Adhanom achaguliwa tena kwa muhula wa pili kuwa Mkurugenzi Mkuu wa WHO
25 Mei 22 17:46
Waziri Mkuu wa Ufaransa: Russia itabaki kuwa dola kuu lenye nguvu
5 Okt 22 22:14
Kampeni za mabinti wa Kiislamu Ufaransa za kupigania vazi la hijabu mashuleni
5 Okt 22 22:14
Russia: Msaada wa silaha wa Marekani kwa Ukraine unaiweka Russia na NATO katika makabiliano ya kijeshi
5 Okt 22 19:13
Licha ya kufungwa misikiti 24 nchini Ufaransa, Marine Le Pen ataka misikiti zaidi ifungwe
5 Okt 22 19:13
Hamas yamkosoa Waziri Mkuu wa Uingereza aliyesema yeye ni "Mzayuni mkubwa"
5 Okt 22 19:12
UN: Kuna ubaguzi wa rangi wa kimfumo dhidi ya watu weusi nchini Uswisi
5 Okt 22 19:11
Russia yaionya Marekani kuhusu 'mapigano ya kijeshi ya moja kwa moja' ikiwa silaha zaidi zitatumwa Ukraine
5 Okt 22 19:09
Lavrov: Marekani inaisambaratisha Ukraine kwa ajili ya kuishinikiza Russia
5 Okt 22 01:13
Shirika la IMF limejitosa kwenye vita vya Ukraine?
5 Okt 22 01:12
Baraza la Shirikisho la Russia lapitisha mpango wa kuyaunganisha maeneo 4 ya Ukraine na nchi hiyo
5 Okt 22 01:11
Kujiunga na Russia majimbo manne ya Ukraine, nembo nyingine ya kufeli Magharibi
3 Okt 22 23:22
IEA: Ulaya inakabiliwa na hatari isiyo ya kawaida ya uhaba wa gesi katika msimu ujao wa baridi kali
3 Okt 22 23:20
Zakharova: Katibu Mkuu wa UN amevuka mipaka ya mamlaka yake
2 Okt 22 23:24
Waislamu London walaani kuvunjiwa heshima thamani za Kiislamu
2 Okt 22 23:22
Chama cha Kushoto cha Ujerumani chakosoa hatua ya Berlin ya kuiuzia silaha Saudia
2 Okt 22 23:19
Putin: Wamagharibi wanataka kufanya "mapinduzi ya rangi" katika nchi mbalimbali
1 Okt 22 22:39
"Marekani ndiyo iliyoripua mabomba ya gesi ya Russia inayopelekwa Ulaya"
1 Okt 22 22:39
Serikali za Ulaya zinaunga mkono rasmi chuki dhidi ya Uislamu
1 Okt 22 22:38
Putin atia saini mikataba ya kujiunga na Russia mikoa ya zamani ya Ukraine
1 Okt 22 22:37
Nusu ya Wamarekani wanapinga kutumwa silaha Ukraine
29 Sep 22 23:47
All Content by AhlulBayt (a.s.) News Agency - ABNA is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License

Abna World Service with 27 Languages
The Russian president warns the West about arming Ukraine
Russian President Vladimir Putin has strongly warned the leaders of Germany and France about the rash


sw en en en et en es id en en tl id de es sv fi en hu nl en en sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw en en en en

Mchakato wa mkataba wa amani nchini Colombia waendelea
Abna World Service with 27 Languages
Rais wa Colombia Juan Manuel Santos, ameongeza muda wa kusitisha mapigano na kundi la waasi la FARC hadi Desemba mwaka huu ili kufufua mkataba wa amani kutamatisha vita vya miongo mitano nchini humo.
Shirika la habari la ABNA linaripoti kuwa: Rais wa Colombia Juan Manuel Santos, ameongeza muda wa kusitisha mapigano na kundi la waasi la FARC hadi Desemba mwaka huu ili kufufua mkataba wa amani kutamatisha vita vya miongo mitano nchini humo.
Uamuzi huo unajiri huku Santos na kundi lake wakipokea maoni kutoka kwa waakilishi wa wale waliopiga kura dhidi ya mkataba huo walioutaja kuwahurumia mno waasi hao wa kundi la FARC.
Baadaye atawasilisha mapendekezo hayo kwa viongozi wa kundi hilo la FARC huko Havana ambao wamesema wako tayari kuzungumzia mapendekezo mapya.
Santos alisema kuwa aliamua kuongeza muda huo wa kusitisha mapigano baada ya mkutano na viongozi wa wanafunzi waliokuwa wameandaa maandamano mawili makubwa katika barabara za mji mkuu wa nchi hiyo, Bogota kuonyesha uungwaji mkono kwa mkataba huo wa amani.
Santos alisema , "mwanafunzi mmoja alinikumbusha kuwa katika jeshi na vyeo vya kundi hilo la waasi, kuna vijana wanaosubiri kuona kitakachotokea na kutumaini kuwa haitawabidi kutumia tena bunduki." Alisema hayo katika hotuba yake kupitia runinga.
Muda wa kusitishwa kwa mapigano unaweza kuongezwa zaidi lakini Santos amesema kuwa anamatumaini kuwa mkataba utaafikiwa kabla ya muda huo kukamilika .
Lakini upande unaopinga mkataba huo unaoongozwa na aliyekuwa rais Alvaro Uribe , unataka waasi waliofanya uhalifu wa kivita kufungwa kwa muda wa kati ya miaka mitano hadi minane ikiwezekana katika mashamba ya kilimo na kuzuiwa kushikilia wadhifa wowote wa kuchaguliwa.
Kulikuwa na malalamishi kuwa mkataba huo ulipendekeza nafasi 10 za ubunge kwa kundi hilo la waasi na vifungo visivyokuwa vya kawaida kama vile kusafisha migodi badala ya vifungo vya magerezani ili kutamatishwa kwa mapigano hayo ambayo yamesababisha vifo vya zaidi ya watu laki 2 na elfu 20.
Ijapokuwa uongozi wa kundi hilo la waasi la FARC wamesema wako tayari kupokea mapendekezo mapya, mapendekezo ya Uriba yatakuwa magumu kukubalika ikitiliwa maanani kwamba kundi hilo limekataa uwezekano wa kifungo cha jela na kutaka kuunda chama cha kisiasa.
Makubaliano ya awali ya kusitisha mapigano yalioafikiwa mwezi Agosti yalifutiliwa mbali wakati mkataba huo wa amani ulipokataliwa mapema mwezi huu.
Santos alishinda tuzo ya amani ya Nobel ya mwaka huu Ijumaa iliyopita kwa juhudi zake za kutamatisha vita.
Mwisho wa habari / 291
All Content by AhlulBayt (a.s.) News Agency - ABNA is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License

The peace treaty process in Colombia continues
Abna World Service with 27 Languages
Colombian President Juan Manuel Santos has extended the ceasefire with the FARC rebel group until Dec


sw en en en en fr en en en en en en en en en en en en en en en en en ru en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en sw en en en en en en en en en en en en sw sw sw en en sw en sw en it id eu en sw eo sw sw sw sw sw en en sw sw en en sw sw en en sw sw sw en en sw sw sw sw sw sw en en sw sw sw sw sw en en sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw en en en en fa en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en pt az en en en en en en en en fr en en en

Kesi Ya Uchaguzi Wa Kirais: Toleo Jepesi Kwa Mwananchi | Kenya Law
⇒ NavigateAbout Us Judicial Profiles Careers Contact Us Site Map
Table of Contents of the Laws of Kenya
All Employment and Labour Relations Courts
All Environmental & Land Courts
View the Current Status of all Election Petitions
The Presidential Election Petition: The Mwananchi Friendly Version
Kesi Ya Uchaguzi Wa Kirais: Toleo Jepesi Kwa Mwananchi
Independent Electoral and Boundaries Commission Act, 2011
The Supreme Court (Presidential Election Petition) Rules, 2013
Judges and Courts: Is there a Distinction?
Election Disputes and the Judicial Process: Emerging Lessons
The Constitutional Domain of Elections: Signalling the Judicial Mandate
Election Petition Vol 1-3 (1967-2000)
To read the Plain language analysis in English, click here.
Uchambuzi huu wa lugha nyepesi umetayarishwa na Baraza la Kitaifa la Kuripoti maswala ya Kisheria (National Council for Law Reporting) kwa uelewa bora zaidi wa umma kuhusu uamuzi wa Mahakama ya Juu zaidi kwenye kesi ya uchaguzi wa kirais iliyohitimishwa hivi majuzi.
Raila Odinga & wengine 5 v Tume Huru ya Uchaguzi & Mipaka & wengine 3 [2013] eKLR
Mahakama ya Juu zaidi ya Kenya
WM Mutunga CJ & PK Tunoi, MK Ibrahim, JB Ojwang, SC Wanjala, NS Ndungu SCJJ
Machi 30, 2013 & Aprili 16, 2013
Mhariri: Michael M. Murungi. Wanaripota wa Kisheria: Monica Achode, Emma Kinya, Teddy Musiga
Tafsiri: Bw. Mpasua Msonobari
Mahakimu wa Mahakama ya Juu Zaidi katika kikao cha kusikiza kesi ya Uchaguzi wa Urais.
Kesi ya uchaguzi ni nini?
Kesi ya uchaguzi ni utaratibu rasmi wa kupinga mchakato au matokeo ya upinzani mkali wa uchaguzi mahakamani. Ni wasilisho katika mahakama ya uchaguzi linalopinga uhalali wa mchakato, matokeo au dhana nyingine yoyote ya uchaguzi. Linaweza kuwasilishwa na mgombezi au hata mtu yeyote ambaye angependa kupinga dhana yoyote ya mchakato wa uchaguzi.
Katika katiba ya Kenya ya 2010, vyeo vya uchaguzi vinaashiria uchaguzi ule wa kirais, kibunge, gavana (kigavana) au ule wa kaunti na vinajumuisha hata uchaguzi-mdogo.
Kesi ya uchaguzi si ubishi wa kawaida wa kisheria kati ya watu. Ingawaje huenda ikajumuisha wahusika wachache, inachukuliwa kama ugombezi ambapo matamanio na haki za wapigaji kura zinatiliwa maanani na yako mbali sana na sheria zinazotawala aina nyingine za ubishi wa kisheria, sheria spesheli ya utaratibu na uzito zinatumika katika kesi za uchaguzi.
Kesi za uchaguzi zinazopinga dhana yoyote ya uchaguzi wa rais zinasajiliwa na kusikizwa katika Mahakama ya Juu zaidi (Kipengee cha 163 (3) cha Katiba). Aidha, kesi za uchaguzi zinazopinga uchaguzi wa Bungeni na Kaunti husikizwa katika Mahakama Kuu (Kipengee cha 165 (3) (a) cha Katiba) na mahakama ya Hakimu ya Mkazi (Sehemu ya 75 ya Kifungu cha Sheria cha Uchaguzi) mtawalia.
Kuhusiana na wajibu wa kutoa ushahidi (wajibu wa kuthibitisha) na kiwango ambacho mlalamishi anahitajika kuthibitisha kesi yake (wastani wa kuthibitisha) Mahakama ya Juu zaidi katika kesi hii yalikariri kwamba sababu ya uchaguzi inaanzishwa vizuri kwa njia sawa na kesi ya kawaida kati ya watu (sababu ya kiraia) pale ambapo wajibu wa kisheria unabakia kwa mlalamishi, lakini, kutegemea na ubora wake wa kuwasilisha shughuli hii ya ushahidi, ushahidi wa kuthibitisha unaendelea kubadilika. Hatimaye, yote yanaishia kwenye mahakama ili yaweze kuamua kama kesi thabiti na isiyojibiwa imewasilishwa.
Kesi ya uchaguzi wa urais ni nini?
Kesi ya uchaguzi wa urais ni mchakato rasmi wa kupinga mchakato, matokeo au dhana yoyote ya uchaguzi wa Rais kulingana na Vipengee 136, 139 (1) (b) na 146 (2) (b) ya Katiba ya Kenya, 2010
Ni mahakama gani husikiza kesi ya uchaguzi wa urais?
Kwa mujibu wa Kipengee cha 163 (3) cha Katiba ya Kenya, 2010, mamlaka ya kisheria (mamlaka ya kusikiza na kuamua) kesi ya uchaguzi wa urais imo kwenye Mahakama ya Juu zaidi. Hali hii ya mamlaka ya kisheria ya Mahakama ya Juu zaidi ni jumlishi kumaanisha kwamba hakuna mahakama mengine yanayo mamlaka ya kusikia ubishi kama huu, na pia asilia, kumaanisha kwamba ubishi unaosajiliwa katika Mahakama ya Juu zaidi kwa mara ya kwanza kinyume cha mamlaka ya kisheria ya kukata rufaa pale ambapo Mahakama ya Juu zaidi husikiza ubishi kutokana na rufaa kutoka kwenye mahakama mengine.
Je, uamuzi wa Mahakama ya Juu zaidi katika kesi hii uliathiri uchaguzi wa wagombezi wa bungeni, ugavana na kaunti?
Katika uamuzi wake, Mahakama ya Juu zaidi ilijiepusha na maswala ambayo hayamo ndani ya mamlaka yake   – haswa maswala yanayohusiana na uchaguzi wa wabunge, gavana na  ule unaofanywa kwenye kaunti, kwani kwa mujibu wa sheria, hayo ni maswala ambayo  ni majukumu ya mahakama mengine. Basi kwa maoni ya Mahakama ya Juu, kwamba kutupiliwa mbali kwa uchaguzi wa urais kusingesababisha kubatilishwa kwa uchaguzi wote mkuu na kutupiliwa mbali kwa uchaguzi wa Urais hakufai kusababisha mgogoro wa  kikatiba, kwani mamlaka husika ya kutangaza uchaguzi wa rais kuwa batili yanatolewa na Katiba yenyewe.
Kwa wazo lilo hilo, Mahakama ilitaja kwamba katika kesi ya uchaguzi inahitajika kuonyesha madai mahsusi, yaliyo kwa muhtasari na yanayolenga mada husika na ambayo hailazimu kurefusha mamlaka ya Mahakama ya Juu zaidi ya mipaka yake iliyowekwa wazi kwenye katiba kwani Mahakama itaweza tu kutoa amri mahsusi zinazolenga uchaguzi wa urais.
Ni akina nani walihusika katika kesi hii ya uchaguzi wa urais?
Jumla ya kesi tatu za kupinga uchaguzi wa rais ziliweza kusajiliwa mahakamani na watu tofauti katika tarehe tofauti. Zote tatu ziliweza kuwekwa pamoja na kusikizwa kwa pamoja.
Wahusika wa kesi ya kwanza (kesi nambari 3/2013) walikuwa Bw. Moses Kiarie Kuria, Bw. Denis Njue Itumbi na Bi. Florence Jemimah Sergon ambao walikuwa ndio walalamishi na Bw. Ahmed Isaac Hassan, Mwenyekiti wa Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka (IEBC), na Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka wakiwa ndio washtakiwa.
Wahusika katika kesi ya pili (kesi nambari 4/2013) walikuwa Bi. Gladwell Wathoni Otieno na Bw. Zahid Rajan wakiwa ndio walalamishi na Bw. Isaac Hassan, Bw. Uhuru Kenyatta, Bw. William Ruto, hawa wakiwa ndio rais-mteuliwa na naibu rais-mteuliwa mtawalia, wakiwa ndio washtakiwa.
Wahusika wa kesi ya tatu (kesi nambari 5/2013) walikuwa Bw. Raila Amolo Odinga, mmojawapo wa wagombezi wa urais, akiwa ndiye mlalamishi na Tume Huru ya Uchaguzi na Mipaka, Bw. Ahmed Isaac Hassan, Bw. Uhuru Muigai Kenyatta na Bw. William Samoei Ruto wakiwa ndio washtakiwa
Mahakama iliamua kesi hii ya tatu iwe ndiyo kesi ongozi/kuu.
Je, kesi ya uchaguzi wa urais ilikuwa tofauti vipi na kesi nyingine za awali za uchaguzi wa urais?
Kwanza, huu ndio ulikuwa uchaguzi mkuu wa kwanza katika Katiba ya Kenya, 2010. Kwa mujibu wa hayo, kesi hii ya uchaguzi ilikuwa ya kipekee kwani iliweza kusajiliwa katika mfumo mpya wa utawala wa kikatiba na kisheria, na vilevile ndiyo iliyokuwa kesi ya kwanza ya uchaguzi kuweza kusajiliwa mahakamani, kusikizwa na kuamuliwa na Mahakama ya Juu zaidi iliyoanzishwa katika katiba mpya.
Pili, huenda ndiyo ilikuwa kesi ya kwanza ya uchaguzi kusikizwa na kuamuliwa kwa ustahili wake. Kesi za awali zilizokuwa zinapinga uchaguzi wa rais zimekuwa kwa ujumla zikiamuliwa kwa misingi ya vikwazo vya sheria na utaratibu – kama vile kutoweza kuwasilisha mahakamani karatasi dhidi ya mshtakiwa kwa wakati unaofaa.
Awali, kesi zote za ubunge na urais ziliweza kusajiliwa kwenye Mahakama ya Juu zaidi na wahusika kupewa haki ya kukata rufaa katika Mahakama ya rufaa.
Tukiwa bado katika mawazo hayo, kuna kesi nyingine kama hii mbele ya Mahakama ya Juu zaidi nchini Ghana, ambapo mlalamishi anapinga uhalali na ukweli  wa uchaguzi uliofanywa mnamo Disemba 2012. Kesi hii ya Ghana iliyo mbele ya Mahakama ya Juu zaidi inazua maswala ambayo yamekuwa yakifanana pakubwa yakilinganishwa na ubishi huu nchini Kenya. Kule Ghana, chama cha New Patriotic Party (NPP) kiliweza kupinga ukweli na uwazi wa matokeo yaliyotangazwa na Tume ya Uchaguzi yakipatia ushindi chama cha National Democratic Congress (NDC) na kuona kwamba mchakato wa uthibitishwaji wa matokeo na vyama vya kisiasa haukuwa wazi na kwamba tofauti kati ya jumla ya idadi ya kura zilizopigwa katika uchaguzi wa urais na ubunge.
Kwa nini kesi ya uchaguzi wa urais iliamuliwa ndani ya kipindi cha muda mfupi sana?
Kipengee 140 cha Katiba kilikariri kipimo hiki cha muda. Kipengee 140 (1) na (2) cha Katiba kinaweka wazi yafuatayo:
• Mtu yeyote anaweza kusajili Kesi katika Mahakama ya Juu zaidi ili kupinga uchaguzi wa Rais-mteuliwa ndani ya siku saba baada ya tarehe ya kutangazwa kwa matokeo ya uchaguzi wa urais.
• Ndani ya siku kumi na nne baada ya kusajili kesi, katika kauli (1), Mahakama ya Juu zaidi itasikiza na kuamua kesi hiyo na uamuzi wake utakuwa wa mwisho.
Kwa mujibu wa toleo hili la Katiba, na kwa mujibu wa mamlaka yaliyowekewa mahakama na kipengee (163)(8) cha Katiba ambacho kilipatia mamlaka Mahakama ya Juu zaidi kuunda sheria za kuonyesha mamlaka yake; na kuzidisha msingi wa sehemu ya 31 kuhusiana na sheria za Kifungu cha sheria cha Mahakama ya Juu zaidi, Mahakama iliunda na kuchapisha Sheria za Mahakama ya Juu zaidi (Kesi ya Uchaguzi wa urais) 2013. Sheria hizi zilinuiwa kupatia nguvu ya utendakazi kipengee 140 cha Katiba.
Kama vile ambavyo Mahakama yenyewe ilitambua, kipindi kile cha siku 14 ambacho lazima Mahakama ingesikia na kuamua kesi hiyo ya uchaguzi kilifaa kuanza kuhesabiwa pindi tu mhusika yeyote angesajili kesi hiyo. Kipimo hiki cha muda kilikuwa cha kikatiba na kisingeweza kubadilishwa.
Katika sheria za Mahakama ya Juu zaidi (Kesi ya Uchaguzi wa urais) 2013, kifungu cha sheria cha 6, kesi inayopinga uchaguzi wa Rais-mteuliwa ilifaa kusajiliwa Mahakamani ndani ya siku saba baada ya tarehe ya kutangazwa kwa matokeo ya uchaguzi wa urais.
Katika mojawapo ya uamuzi uliotolewa na Mahakama wakati kikao cha kesi hii kilipokuwa kikiendelea, Mahakama iliweza kuweka wazi yafuatayo kuwa malengo na vipimo vya muda vya kutiliwa maanani ndani ya kipindi hicho cha siku 14:
• Kesi ya uchaguzi wa urais kusajiliwa ndani ya siku saba baada ya kutangazwa kwa matokeo ya uchaguzi wa urais na Mahakama ya Juu zaidi kusikiza kesi hiyo ndani ya siku kumi na nne baada ya kusajiliwa kwa kesi hiyo. Siku kumi na nne zinaanza kuhesabiwa pindi tu baada ya kuasajiliwa kwa kesi hiyo.
• Mlalamishi anafaa kumwasilishia mshtakiwa habari hiyo ndani ya siku tatu baada ya kusajiliwa kwa kesi.
• Washtakiwa wanafaa kusajili majibu yao ndani ya siku tatu baada ya kusajiliwa kwa kesi.
• Kikao cha kabla ya kesi kuanza kusikizwa kitafanywa siku tisa baada ya kusajiliwa kwa kesi hiyo.
• Mahakama imepewa pia siku tatu kujizoesha na utetezi wa hoja kabla ya kuratibu kikao cha kabla ya kesi kuanza kusikizwa na kuamuliwa kwa kesi hii lazima kufanyike ndani ya siku 14 za kusajiliwa kwa kesi hiyo.
Mahakama pia iliweza kuweka wazi kwamba huku mchakato wa uchaguzi ulikuwa umeishia katika kutangazwa kwa mshindi rais-mteuliwa asingeweza kuchukua mamlaka ofisini mwake mpaka kuamuliwa kwa kesi hii “Kule kurefushwa kwa kipindi cha rais-mteuliwa kuendelea kuwa mteuliwa, pamoja na rais anayestaafu kuendelea kushika hatamu ya uongozi, kungesababisha hali ya matarajio mengi na sintofahamu, vyote ambavyo visingekuwa bora kwa sababu ya masilahi ya umma. Uamuzi wa kipekee na haraka wa ubishi huu hivyo basi ulikuwa muhimu-kabisa”.
Kabla ya uamuzi wake wa mwisho, Mahakama ilitoa baadhi ya uamuzi. Uamuzi huu ulihusu nini?
Mahakama ilikuwa imetupilia mbali maombi mawili katika uamuzi uliofanywa kwenye vikao vya kabla ya kesi kuanza kusikizwa. Mojawapo ilikuwa ni amri ya kutoa stakabadhi fulani; nyingine ilihusu Arifa ya Kutoa rejista ya wapigaji kura iliyowekwa alama na iliyopatikana katika vituo chungu nzima vya kupigia kura kote nchini. Mahakama vilevile ilitoa amri ya kutojumuishwa katika taratibu zake cheti cha ziada cha kiapo kilichosajiliwa na Raila Odinga. Uamuzi wa Mahakama ulitokana na kutambua kwake kwamba cheti hicho cha kiapo cha ziada kilikuwa ni jaribio fiche la kuingiza mambo mapya hata baada ya muda wa kusajili kesi kupita, hali ambayo ingekuwa kinyume cha mchakato huo wa kujiandaa katika kusikia kesi hiyo ambao haikuwa na muda-mrefu na pia ilihitaji nidhamu ya kiwango cha juu kama ilivyohitajika kwenye katiba.
Kwa nini Mahakama ya Juu zaidi ilitoa uamuzi yake kwanza na kisha kutoa sababu za uamuzi huo kwenye tarehe ya baadaye?
Ni mazoea ya kawaida ya mahakama, haswa wakati inapoishughulikia maswala yanayohitaji uamuzi wa haraka, kutoa uamuzi wake, na kuhifadhi tarehe ya baadaye ambapo hekima iliyosababisha uamuzi huo itaelezewa.
Sheria za Mahakama ya Juu zaidi (Kesi za Uchaguzi wa urais), 2013 kifungu cha 23 kijifungu cha sheria cha (1) inaruhusu Mahakama ya Juu zaidi baada ya uamuzi wa kesi kufikia mwisho wa kikao kutoa uamuzi wake lakini kuhifadhi sababu zake za uamuzi huo hadi katika tarehe ya baadaye. Sheria ndogo (2) inakariri kwamba pale ambapo Mahakama inahifadhi sababu za uamuzi wake katika sheria-ndogo (1), Mahakama itatoa muhtasari wa uamuzi wake na kipindi kile ambacho itaweza kutoa sababu zake.
Baada ya kusikiza hoja kutoka pande zote, mahakama iliweza kutafakari kuhusu kesi hiyo na kufikia uamuzi wa pamoja katika maswala yote yaliyokuwa yametengwa kufikiwa uamuzi. Uamuzi huo wa pamoja wa Mahakama ulisomwa mbele ya mahakama na Dr. Willy Mutunga, Jaji Mkuu na Rais wa Mahakama ya juu zaidi, mnamo tarehe 30 Machi 2013. Wakati huo, Jaji Mkuu alikariri kuwa uamuzi ulio na maelezo na sababu za uamuzi huo ungetolewa wiki mbili baadaye, na hii iliweza kufanywa mnamo Aprili16, 2013.
Jaji Mkuu alikariri kuwa uamuzi huo utapatikana kwa umma kwenye kijitabu kitakachochapishwa na National Council of Law Reporting huku nayo Judicial Training Institute itakisambaza kotekote katika midahalo ya umma.
Wajibu wa Mwanasheria Mkuu akiwa Amicus Curiae yani Rafiki wa Mahakama ulikuwa ni upi?
Ofisi ya Mwanasheria Mkuu (AG) imeanzishwa kwenye kipengee 156(4) ambacho kilimweka AG kuwa mshauri mkuu wa Serikali na kumpa AG mamlaka ya kuwakilisha serikali ya kitaifa mahakamani au katika taratibu nyingine zozote za kisheria ambazo serikali ya kitaifa inahusika mbali na taratibu za kihalifu. Kipengee 156(5) kinampa AG mamlaka, kwa idhini ya mahakama, mamlaka ya kuwa Amicus Curiae hii ni istilahi ya kilatino inayomaanisha rafiki wa mahakama katika taratibu zozote za kiraia ambazo Serikali haihusiki.
Hekima iliyosababisha kujiunga kwa Mwanasheria Mkuu katika kesi hiyo akiwa amicus curiae yani rafiki wa mahakama iliwekwa wazi na Mahakama ya Juu zaidi ifuatavyo:
•  Akiwa ndiye Ofisa Mkuu wa Ofisi ya Sheria ya Serikali lazima awe ndiye mwangalizi wa nyenzo za kisheria za Awamu ya Watoaji Uamuzi wa Serikali na mshauri anayetambuliwa na serikali katika masuala ya maslahi ya umma.
• Ofisi yake ndiyo ilikuwa ofisi kuu katika utendaji wa wajibu wa Watoaji Uamuzi ukilinganishwa na utekelezaji wa Katiba.
•  Katiba ilikuwa imeweka waziwazi kwamba katika hali fulani, Mwanasheria Mkuu huenda akapata kibali cha mahakama kuwepo akiwa amicus curiae.
• Mahakama ambayo ilikuwa muangalizi ya sheria za uhalali, nidhamu na kutopendelea kwenye Katiba na sheria yalibakia yameshika usukani katika kudhibiti wajibu maalum kama huo wa Mwanasheria Mkuu ambao angetekeleza endapo angekubaliwa kuwa amicus curiae.
• Kumkubali Mwanasheria Mkuu kuchukua wajibu huu kusingewasilisha mapendeleo yoyote ama mtazamo wa mamlaka ya mahakama ama kwa masilahi bora zaidi ya wahusika.
• Isingefaa kutojumuisha Mwanasheria Mkuu katika wajibu wa amicus curiae kwenye kesi hiyo.
Kwa nini taratibu za mahakamani ziliweza kurushwa moja kwa moja kwenye televisheni, tofauti na kesi za awali au kesi nyingine?
Isipokuwa zile taratibu ambazo zinahitajika na sheria kufanywa kwa vizuizi fulani kwa umma, kama vile taratibu zinazohusisha watoto, ni sheria na mazoea kufanya taratibu zote za mahakamani hadharani. Hata hivyo mahakama imewezeshwa kutekeleza vizuizi fulani kwa ufikivu wa umma na vyombo vya habari katika taratibu hizo ili kuhakikisha kila kitu kiko salama, usalama upo na utendakazi wa mpangilio katika shughuli za mahakamani unaendelea.
Kule kurushwa hewani kwa moja kwa moja kwa mara ya kwanza kwa kesi hii ya uchaguzi kulitosheleza maslahi mengi ya umma katika taratibu hizo na pia kukaweka kiwango kipya katika uwazi na unyofu wa vikao vya shirika hili la juu zaidi la mahakamani nchini.
Masuala makuu yaliyoibuliwa katika kesi yalikuwa yapi?
Kesi ya kwanza ilitetea kujumuishwa kwa kura zilizokataliwa kwenye hesabu ya mwisho ambayo, ilidaiwa, ilileta athari isiyofaa katika asilimia ya kura zilizopatikana kwa kila mgombezi.
Kesi ya pili ilipinga namna ambavyo mchakato wa uchaguzi ulifanywa na IEBC, kuhusiana na uchaguzi wa urais. Kwa ujumla, ilidaiwa kwamba uchaguzi huu ulifanywa kulingana na Katiba, Kifungu cha Uchaguzi, 2011 na taratibu zake Tumizi.
Kesi ya tatu ilipinga vikali uhalali wa kutangazwa kwa Uhuru Kenyatta na William Ruto kuwa Rais-mteuliwa na Naibu wa Rais-mteuliwa mtawalia na IEBC.
Katika kesi ile iliyofungamanishwa pamoja ilidaiwa kwamba mchakato wa uchaguzi ulikuwa na makosa chungu nzima kiasi cha kwamba ilikuwa haiwezekani kutambua kama matokeo ya urais yaliyotangazwa yalikuwa ya kihalali.
Nani ndiye aliye na wajibu wa kutoa ushahidi na hadi kiwango kipi ndipo mlalamishi anahitajika kuthibitisha kesi yake?
Katika sheria, wajibu wa kutoa ushahidi unajulikana kama wajibu wa kuthibitisha, nacho kiwango ambacho madai hayo yanahitajika kuthibitishwa kinaitwa wastani wa kuthibitisha.
Kanuni za kawaida za sheria ni kwamba katika kesi za kihalifu, isipokuwa tu katika kesi fulani zilizofafanuliwa-vizuri, wajibu wa kuthibitisha huwa kwenye upande wa mashtaka, nayo wastani wa kuthibitisha ni thibitisho linalozidi hali yoyote ya kutoeleweka. Katika kesi za kawaida kati ya watu binafsi au mashirika (kesi ya madai) wajibu wa kuthibitisha kwa kawaida huwa kwa yule mtu ambaye anasajili madai nayo wastani wa kuthibitisha ni thibitisho katika usawazisho wa uwezekano. Thibitisho katika usawazisho wa uwezekano huchukuliwa kuwa kwa ulinganishi dhaifu zaidi katika kiwango kile ambacho ushahidi huo unaeleweka zaidi ya kutoushuku.
Katika kesi hii, Mahakama ya Juu zaidi iliweza kuchukulia hali spesheli ya kesi ya uchaguzi na kutoa maoni yafuatayo kuhusu ule wajibu wa kuthibitisha na wastani wa kuthibitisha katika namna zifuatazo:
•    Kesi ya uchaguzi inapatikana kwa njia ileile kama ile ya kiraia pale ambapo ule wajibu wa kuthibitisha kisheria unakuwa kwa mujibu wake mlalamishi, lakini, kutegemea na ubora ambao yeye anauwasilisha, ule ushahidi wa kuthibitisha huendelea kubadilika. Hatimaye, bila shaka, huishia kwa Mahakama kuamua kama kesi thabiti na isiyojibiwa imeweza kuwasilishwa.
•    Kwa jumla, ni jukumu la mlalamishi kuwasilisha ushahidi wenye kuaminika na mahakama au ushahidi ulio na ushawishi mkubwa. Hata hivyo, kiwango cha ushawishi wa ushahidi unaotolewa katika kesi za aina hii kimepita kiwango kinachozingatiwa katika kesi nyingine za kibinafsi, ilhali ni chini ya kiwango kinachozingatiwa katika kesi za uhalifu au mashtaka. Katika kesi ya mahitaji ya data-mahsusi katika uchaguzi (kama vile kile kiwango kilichowekwa wazi katika Kipengee cha 138(4) cha Katiba, kwa ushindi wa kipekee kwenye uchaguzi wa urais, mhusika aliye na wajibu wa kisheria lazima ajiwasilishe hadi kufikia kiwango kisichofikiriwa wala kushukiwa.
•    Kunao mtazamo wa sheria maarufu ambao umekuwepo kwa mujibu wa mambo yasiyofuata kanuni na yanayodaiwa kwenye vifungu vya sheria vya mashirika ya umma kwamba vifungu vyote vya sheria vinachukuliwa kuwa vilifanywa kwa usahihi na kwa uzoefu. Pale ambapo mtu anadai kuto-fuata sheria ya uchaguzi, mlalamishi hafai tu kuthibitisha kwamba kumekuwepo na kuto-fuatwa kwa sheria, lakini kwamba kushindikana kama huko kwa ukubalifu kuliathiri usahihi wa uchaguzi, ni katika msingi huo ambao mshtakiwa anakuwa na wajibu wa kuthibitisha kinyume cha hayo. Kwa hivyo, mlalamishi lazima aweke wazi kauli ya kuwasilisha ushahidi thabiti na sahihi ya kule kutoka katika mamlaka ya umma ukirejelea ule ushauri wa sheria.
Mojawapo ya maswala nyeti katika uchaguzi ilikuwa ni kubainisha kama katika kupiga hesabu ya jumla ya kura zilizopigwa, IEBC ilifaa kujumuisha ‘kura zilizokataliwa’. Je Mahakama iliamua vipi kuhusu swala hili?
Kwa hakika, hili lilikuwa mojawapo la swala nyeti na katika kutoa uamuzi wake Mahakama iliangalia maneno ya katiba, kifungu Cha Sheria ya Uchaguzi na taratibu zake pamoja na uamuzi wa Mahakama mengine, na kuweza kutaja yafuatayo:
Si katiba wala Kifungu cha Sheria cha Uchaguzi, 2011 vinafafanua kauli “kura zilizoharibika”. Taratibu za Uchaguzi (Mkuu), 2012, huku zikikariri kwamba “karatasi ya kupigia kura iliyoharibika”, na “kura zenye ubishi” havifafanui kauli ya “kura iliyokataliwa.”
Sehemu ya ufasiri ya Kifungu cha sheria cha Uchaguzi inakariri kwamba  ‘karatasi ya kupigia kura’’ “inamaanisha karatasi inayotumiwa kurekodi chaguo lililofanywa na mpigaji kura na litajumuisha hata toleo la elektroniki la karatasi hiyo ya kupigia kura au kitu kingine kama hicho kwa makusudio ya kupigia kura kwa njia ya kieletroniki.”
Wakati kauli ‘karatasi ya kupigia kura iliyokataliwa’ inachukuliwa pamoja na kauli ‘karatasi ya kupigia kura iliyoharibika’ basi kwa mujibu wa taratibu ya 71 ya Taratibu za Uchaguzi (Mkuu), 2012 basi hii itakuwa ni karatasi ya kupigia kura ambayo ilikuwa imeshughulikiwa na mpigaji kura kwa njia ambayo haiwezi kutumiwa inavyofaa kama karatasi ya kupigia kura. Utaratibu unakariri kwamba karatasi kama hiyo ya kupigia kura lazima iachwe kwa yule ofisa msimamizi na nyingine kutolewa badala yake, na karatasi ile iliyoharibika kutupwa. Kwa hivyo ilikuwa wazi kwamba katika sheria, ‘karatasi ya kura iliyoharibika’ haitahesabiwa katika lile debe la kupigia kura na hivyo basi haichukuliwi kama kura.
Nchi tofauti hurejelea kura zilizopigwa kwa kauli tofauti, na kupatia athari zinazotofautiana katika kategoria za kura hizo zinazokinzana. Nchini Ghana, Cyprus na Portugal, mshindi wa uchaguzi anapatikana tu kutokana na kura halali zilizopigwa. Katika Katiba ya Ushelisheli, kauli pana “kura zilizopigwa” sawa tu na nchini Kenya, imeweza kuchukuliwa na kutumiwa. Mfano mkuu kuliko wote unaojitenga kutoka katika fikra hizi za mawazo ni katika Katiba ya Croatia ambayo inakariri kwamba “Rais atateuliwa na wingi wa wapigaji kura wote waliopiga kura” hivyo basi katika kuhesabiwa kwa kura, kura batili kunatiliwa maanani.
Taratibu zilzowekwa na IEBC hazitaji na kuzungumzia ya “kura zilizokataliwa” ingawaje zinatoa nafasi ya “karatasi za kupiga kura zilizokataliwa”, “karatasi za kupiga kura zilizoharibika”, na “kura zilizo na ubishi”. Ni wazi kwamba “karatasi za kupiga kura zilizoharibika” ni zile ambazo hazitumbukizwi kwenye debe la kupigia kura, lakini zinatupiliwa mbali na kubadilishwa pale zinapohitajika, na ofisa msimamizi katika kituo cha kupigia kura.
Hii inatofautiana na “karatasi za kupigia kura zilizokataliwa” ambazo, ingawaje zinawekwa kwenye debe-la kupigia kura, huwa zinatangazwa batili, kwa msingi wa mambo fulani yaliyobainishwa kwenye taratibu za uchaguzi – kama vile ulaghai, kuweka alama mara mbili, na upungufu mwingine kama huo.
Hakuna sheria na Taratibu inayoleta utofauti kati ya “kura” na “karatasi ya kupigia kura”,  hata ingawaje kwenye Kifungu cha sheria cha Uchaguzi na taratibu zake wote wametumia kauli hizi kumaanisha maana moja.
Kutokana na haya, mahakama iliweza kufikia katika hitimisho kwamba si bunge, wala IEBC walikuwa wameambatanisha umuhimu wowote katika uwezekano wa maana tofauti; hali ambayo ilisababisha Mahakama kuhitimisha kwamba karatasi ya kupigia kura iliyowekwa alama na kutumbukizwa kwenye debe la upigaji kura, imekuwa ikitazamiwa kwa siku zote kuwa kura; hivyo basi, karatasi ya upigaji kura iliyowekwa alama na kutumbukizwa kwenye debe la upigaji kura inaweza kuwa kura halali au kura iliyokataliwa.
Kwa sababu, kikanuni, karatasi ya kupigia kura iliyowekwa alama vizuri, au kura yenyewe, huhesabiwa na kuwa na nguvu kwa yule mgombezi aliyenuiwa, basi hiyo ndiyo kura halali; lakini karatasi ile ya kupigia kura isiyo – kubalifu, au kura, haitahesabiwa kwenye hesabu za mgombezi yeyote; haitakataliwa tu lakini pia inakuwa batili, na haileti mapendeleo yoyote ya uchaguzi kwa mgombezi yeyote. Kwa hali hiyo, kura iliyokataliwa haifai.
Kufikia hapa, Mahakama ilijiuliza swali muhimu-sana: kwa nini kura kama hii, au karatasi ya kupigia kura ambayo haiwezi kumpatia mgombezi yeyote mapendeleo ya kitarakimu, ifanywe kuwa ndiyo msingi wa kupiga hesabu ya asilimia ya kujumlishwa kwa kura ili kuweza kuthibitisha kwamba mgombezi mmoja au mwengine aliweza kufikia kiwango kile cha 50% +1 – na hivyo basi mgombezi kama huyo kutangazwa kuwa mshindi kamilifu wa uchaguzi wa urais, na hivyo basi kusiwe tena na uchaguzi mwingine wa kurudiwa?
Katika kulijibu swali hili Mahakama ilifikia katika ufasiri wa kauli ‘kura zilizopigwa’ katika Kipengee cha 138(4) cha Katiba kwa kurejelea tu kura halali zilizopigwa, na si kujumuisha karatasi za upigaji kura au kura zilizopigwa ambazo baadaye zinakataliwa kwa kutokuwa kubalifu na sheria. Mahakama iliweza kufikia katika ufasiri huu baada ya kutilia maanani:
• Mamlaka ya mahakama katika kufasiri Katiba kwa njia ambayo ‘itachangia katika utawala bora’ [Kipengee 259(1)(d)”]
• Wajibu wa kufasiri Katiba kwa njia ambayo inastawisha makusudio na kanuni zake, inapigisha hatua kanuni ya sheria na Sheria ya Haki za Binadamu pamoja na kuruhusu maendeleo ya sheria [kipengee 259]; na sifa bainishi na endelevu ya Katiba.
Mahakama iligundua nini kuhusu kuhesabiwa kwa kura?
Mahakama iligundua kwamba kuhesabiwa kwa kura katika Kituo cha Kitaifa cha Kuhesabu Kura kulifanywa kulingana na sheria, na kule kuhamishwa kwa wakala wa vyama vya kisiasa hakukudhoofisha ukweli wa hesabu hizo, wala kuleta msingi mzuri wa kutupilia mbali matokeo ya uchaguzi wa urais. Mahakama iligundua kwamba hakukuwa na ushahidi wowote wa kuunga mkono madai hayo ya uchezeaji na ukiukaji wa sheria kwenye upande wa IEBC katika swala la kuhesabu kura.
Uamuzi wa Mahakama kuhusiana na usahihi na ukweli wa rejista ya wapigaji kura ulikuwa upi?
Katika swala hili, Mahakama iliweza kuweka wazi kwamba lazima ingekuwa makinifu katika kuepuka kutoa amri ambayo ingeleta mgogoro kati ya mamlaka yake ya kisheria na yale ya mahakama zingine kama vile Mahakama Kuu na Mahakama ya Hakimu ambazo zilikuwa na mamlaka ya kisheria ya kusikiliza mizozo ya uchaguzi wa vyeo vingine mbali na vile vya urais, vyote ambavyo vilitumia rejista hiyo moja ya wapigaji kura. Mahakama ya Juu zaidi hivyo basi ingeweza tu kuchunguza madai yoyote ya mwenendo mbaya wa  usajili wa wapigaji kura, pale ambapo ilidaiwa kwamba ziliathiri uhalali wa uchaguzi wa urais.
Hatimaye, Mahakama iligundua kwamba Rejista Kuu ya Wapigaji kura ndiyo iliyotumika pekee. Rejista Kuu ni mseto wa sehemu mbalimbali zilizotayarishwa katika kutosheleza makundi mbalimbali ya wapigaji kura. Hata hivyo, Rejista Kuu ya wapigaji kura inayo sehemu tatu ambazo ni; Rejista ya Wapigaji kura wa Bayometriki, Rejista spesheli na kitabu kijulikanacho kwa jina Green book, ambacho pia kinafahamika kuwa Kitabu Msingi cha Marejeleo, ambacho kinatumiwa kwa mkono.
Mahakama haikupata mambo mengi yasiyo ya kawaida kati ya idadi ya wapigaji kura waliosajiliwa na idadi ya jumla katika matokeo ya uchaguzi wa urais uliotangazwa na IEBC. Mambo yasiyo kawaida yaliyogunduliwa hayakuwa mengi kiasi cha kuathiri ukweli wa mchakato wa uchaguzi, na mbali na hayo, hakuna ushahidi wa ukweli uliopatikana wa kuonyesha kwamba mambo yasiyofuata kanuni kama hayo yalipangwa awali na kuingizwa na IEBC kwa manufaa ya kusababisha udhalalishwaji wa mgombezi yeyote maalum.
Mahakama ilihitimisha kwamba mchakato wa usajili wa wapigaji kura, kwa ujumla, ulikuwa wazi, sahihi, na wa kuthibitishwa; na kwamba rejista ya wapigaji kura iliyosanywa kutoka kwenye mchakato huu ilitumika katika kuwezesha kufanywa kwa uchaguzi huru, usiopendelea na wazi.
Rejista Spesheli ya Wapigaji kura ni nini?
Rejista spesheli inaundwa kuweza kutumika kwa watu ambao sifa zao hazikuweza kuchukuliwa na mtambo ule wa Usajili wa Wapigaji kura wa Bayometriki (BVR) hususan, imeundiwa watu walio na ulemavu. Rejista hii spesheli inalenga katika kuhakikisha kwamba raia wa uwezo wote wanajumuishwa katika rejista hiyo.
Mahakama iligundua nini kuhusiana na matumizi ya mfumo wa elektroniki wa kuhesabu na kuonyeshwa kwa matokeo na IEBC pamoja na uamuzi wake wa baadaye wa kurudi katika mfumo wa kuhesabu kura bila mitambo?
Mahakama ilitaja kwamba IEBC ilistahili kurudi katika matumizi ya mfumo wa kuhesabu bila mitambo kwani katiba na sheria za uchaguzi ziliipa IEBC haswa uhuru wa kufanya kazi katika mfumo kamilifu wa elektroniki au mfumo usio wa mitambo. Mahakama ilitambua kwamba kutokana na upungufu mkuu wa mifumo ya elektroniki na hoja kwamba mfumo wa kutotumia mitambo haukuwa umetajwa kuwa na makosa, hesabu hizo zisingeweza kupingwa. Mahakama iliweka wazi kwamba baada ya kushindikana kwa mfumo wa kuonyesha matokeo kwa njia ya elektroniki, hakukuwa na njia nyingine kwa IEBC ila kurudi katika mfumo wa uchaguzi usiotumia mitambo.
Mahakama ilisema nini kuhusu ununuzi wa huduma za teknolojia na IEBC?
Mahakama ilijali sana hali hiyo ya kushindikana kwa teknolojia hizo mbili, kwa jina Utambulisho wa Wapigaji kura kwa njia ya Elektroniki (EVID) na Mfumo wa Kuonyesha Matokeo (RTS), huenda kulitokana na “kutoelewana na mivutano miongoni mwa wanachama wa IEBC katika wakati wa mchakato wa ununuzi – mivutano ambayo iliwasababisha kutoweza kutathmini usahihi wa teknolojia hizi kabla ya wakati”. Mahakama iliweka wazi zaidi kwamba “huenda” mchakato huu wa kutumia teknolojia hizi “ulijawa na watu kushindana kupata masilahi yao na wengine kuwa na utovu wa nidhamu, au hata uhalifu” na ikapendekeza kwamba swala hili liachiwe wakala wa Serikali wanaohusika, kwa uchunguzi zaidi na kufunguliwa mashtaka kwa washukiwa ikiwezekana.
Uamuzi wa mwisho wa mahakama ulikuwa upi?
Kwa misingi ya hayo yaliyopatikana mahakama iliamua kwamba:
●  Uhuru Kenyatta na William Ruto walikuwa wameteuliwa na kutangazwa kihalali kuwa Rais-mteuliwa na Naibu Rais-Mteuliwa mtawalia;
● Uchaguzi wa urais ulikuwa umefanywa kwa njia huru, bila mapendeleo, kwa unyofu na ukweli katika kufuata katiba na sheria;
● Kura zilizokataliwa hazikufaa kujumuishwa katika kupiga hesabu ya mwisho   na kuchangia kwenye jumla ya hesabu kura ya kila mgombezi wa urais;
● Mahakama haikuwa na mamlaka ya kisheria ya kutangaza kupigwe     hesabu upya kwa asilimia na mwenyekiti wa IEBC;
● Kila mhusika aliyehusika kwenye kesi ya uchaguzi angegharimia gharama zake mwenyewe.
Nini kingefanyika kama mahakama ingepata kwamba uchaguzi wa urais ulikuwa batili?
Kwa hakika , Mahakama ya Juu zaidi ingekuwa na nafasi ya kutoa maoni yake katika swala hili, kutokana na swali lililoulizwa na Mwanasheria-Mkuu: “Je uchaguzi mpya uliotazamiwa katika Kipengee 140(3) cha Katiba ulimaanisha uchaguzi wote wa urais (ukiwemo mchakato wa uteuzi)”, au  [u]namaanisha uchaguzi sawa na huo kama ulivyotazamiwa katika kipengee cha 138(5) na (7) – ukiwa na wagombezi walewale waliokuwa katika uchaguzi wa awali?
Kuhusu hili, Mahakama iliweza kuweka wazi yafuatayo:
• Ni wazi kwamba uchaguzi mpya katika Kipengee 140(3) unajitokeza kutokana na kubatilishwa kwa uchaguzi wa Rais-mteuliwa aliyetangazwa, na Mahakama ya Juu zaidi, kutokana na kesi iliyofanikiwa dhidi ya uchaguzi  kama huu. Kwa sababu uchaguzi mpya kama huu ni kwa mujibu wa uchaguzi kuweza kubatilishwa, basi unaweza tu kuhusisha wagombezi waliohusika katika uchaguzi wa mwanzo. Katika hali kama hiyo, hakutakuwa na msingi wowote wa uteuzi mpya wa wagombezi wa uchaguzi wowote kwa ugombezi huo utakaotokea.
• Hata hivyo, pale ambapo wagombezi, au mgombezi ambaye alishiriki katika uchaguzi wa mwanzo anakufa au anatupilia mbali ugombezi huo wa uchaguzi kabla ya tarehe iliyopangwa ya kufanyika kwa uchaguzi huo: basi toleo za Kipengee 138(1)(b) zitaweza kutumika na uteuzi mpya utafuata.
• Jibu la swali kuhusu “uchaguzi mpya” ambalo limefikiriwa katika Kipengee 140(3) lina maana sawa kama lile lililofikiriwa katika Kipengee 138(5) na (7) kutegemea na hali ya kesi hiyo ambayo ilibatilisha uchaguzi wa mwanzo. Kama mlalamishi angekuwa tu mmoja wa wagombezi, na ambaye aliibuka kuwa nafasi ya pili katika jumla ya hesabu ya kura baada ya Rais-mteuliwa, basi “uchaguzi mpya”, utaweza, katika sheria, kufanywa kati ya huyo mlalamishi na Rais-mteuliwa. Wagombezi wote wanaobakia ambao hawakugombea katika uchaguzi huo wa Rais-mteuliwa watachukuliwa kwamba walikubali kushindwa ama waliyakubali matokeo yaliyotangazwa na IEBC; na wagombezi kama hao huenda wasishiriki katika “uchaguzi mpya.”
• Kama ilivyokuwa hali katika kesi hii, kama mahakama ingeweza kubatilisha uchaguzi wa Uhuru Kenyatta na William Ruto, basi Raila Odinga angeshiriki kama mgombezi katika ‘uchaguzi mpya’ dhidi ya Rais-mteuliwa na yule mgombezi ambaye angepata kura nyingi zaidi angetangazwa kuwa Rais.
• Katika hali ambayo kesi inayopinga Rais-mteuliwa itasajiliwa na zaidi ya mgombezi mmoja ambao walishiriki katika uchaguzi wa kwanza nayo kesi hiyo ikafanikiwa, wagombezi watakaokuwa katika uchaguzi mpya watakuwa wale walalamishi pamoja na Rais-mteuliwa aliyetangazwa ambaye uchaguzi wake ulikuwa umekataliwa.
• Katika hali ambapo uchaguzi wa Rais-mteuliwa aliyetangazwa unakataliwa kutokana na kesi iliyowasilishwa na mtu ambaye hakuwa mgombezi katika uchaguzi wa mwanzo, basi wagombezi wote katika Uchaguzi wa urais wa mwanzo wataruhusiwa kushiriki katika “uchaguzi mpya”- na hakuna uteuzi mpya utahitajika.
www.kenyalaw.org – Pale ambapo taarifa ya kisheria ni maarifa ya umma
© – National Council for Law Reporting
Your email address will not be published.
Please enter the CAPTCHA text
The Supreme Court of Canada holds that the scope of public interest standing and the circumstances in which organizations can pursue public interest litigation without an individual plaintiff is a matter of public interest that has a significant and widespread societal impact
The Supreme Court of Appeal of South Africa holds that where there is evidence of abuse of the trust by the trustee in a divorce case involving property distribution, the courts can look behind the trust form in order to prevent its abuse
The Court of Appeal of the United States holds that a patent applicant or owner can overcome anticipation by establishing that the relevant disclosure in the prior-art reference describes their own invention
The Court of Appeal of the United Kingdom holds that the life support system for an incurably sick and dying child can be withdrawn for the best interests of the child
The Supreme Court of the United States holds that the government’s rescission of the Migrant Protection Protocols 2019, did not violate section 1225 of the Immigration and Nationality Act, and the October 29 memoranda which again announced the termination of the Migrant Protection Protocols, 2019 constituted final agency action
Welcome to the Kenya Law Experience
Highlights Of The Marriage Act, 2014.
The Presidential Election Petition: The Mwananchi Friendly Version
Electoral Process in Kenya
Highlights Of The Marriage Act, 2014. (76)
HIGHLIGHTS OF THE MATRIMONIAL PROPERTY ACT, 2013 (17)
Dissolution/Deregistration and Restoration of A Company – Analysis of Companies Act, 2015 (12)
Guidelines For Judgement Drafting (9)
Judiciary Opens Its Doors to Mediation (8)
Kenya Law News (73)
Except for some material which is expressly stated to be under a specified Creative Commons license, the contents of this website are in the public domain and free from any copyright restrictions
⇒ NavigateHome About Us Our Partners Careers Contact Us Site Map
© 2022 National Council for Law Reporting (Kenya Law) is ISO 9001:2015 Certified | Creative Commons | Privacy Policy & Disclaimer
replica watches replica watches 高仿手表

Presidential Election Case: Easy Version For Citizens | Kenya Law
⇒ Navigate About Us Judicial Profiles Careers Contact Us Site Map
Table of Contents of the Laws of Kenya
All Employment and Labor Rel


hu en en en en ar ceb zh fa ja mr id ko zh ne pa si hu ceb ta th ur vi en en en en en en en en en en en it en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en ar ceb zh fa ja mr id ko zh ne pa si hu ceb ta th ur vi en en en hu es en en en en en en zh id fi mr id ko zh dty en pa si ie hu ceb ta th ur vi hu sw sw en sw sw en en en en en en ar en en en

Resources for Aboriginal and Torres Strait Islander peoples
We can all play a role
How to get involved
You are here: Home › Translated resources › Translated resources › Kiswahili / Swahili
Bahasa Indonesia / Indonesian
සිං භ / Sinhalese
Việt Ngữ / Vietnamese
Kama wazazi, na kama washawishi wa vijana , tunataka mafanikio mema ya watoto wetu . Sisi hufanya bidii ili tuwe mfano mwema, lakini wakati mwingine, bila makusudi, sisi huweza kusema mambo yanayoegamia tabia zisizo heshimisha
Mzunguko wa vurugu dhidi ya wanawake huanza na ukosefu wa heshima. Wakati tunapopuuza kwa maneno kama “wavulana watasalia kuwawavulana” au “alifanya hivyo kwa sababu anakupenda”, vijana huanza kuamini kwamba kuna sababu na hali ambazo tabia hizi mbovu zinakubalika.
Inabidi tukemee wenzetu wakati watu wanaposema ama kutenda mambo yanayowadharirishana kuwakosea wanawake heshima.
Kwa kuibadili mitazamo na mienendo yetu na kuwapa watoto wetu mawaidha kuhusu heshima, tunaweza kuyakabili maovu ya vurugu dhidi ya wanawake kabla hayajaanza.
Ili kujifunza zaidi tazama vifaa vya kampeni hapa chini.
Violence against women. Let's stop it at the start
© Commonwealth of Australia 2022
Authorised by the Australian Government, Canberra


en en en en en en en en en en en en en en en en en en en id en en en en en en en en en en en en en en en id cs en en en hu tl en en nl en en pt it es en en en it ie en fi de en fa en sv en en en en en en en en en en nl en en en en es es sw sw sw sw sw sw sw sw en sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw fi sw sw sw en sw sw sw sw en sw sw sw sw sw sw sw id sw sw uz it sw en sw sw sw sw uz sw sw sw en en en en pt en en en en en en en en en en en en en en es en en en en en fr en en en en en en

Kununua gari mpya - Consumer Affairs Victoria
Skip to content Skip to main navigation Skip to footer
Your rights and responsibilities Menu options for Consumer Affairs Victoria
Renting, buying and selling property, building and renovating, owners corporations, retirement villages
Refunds, returns, repairs, warranties, energy products and services, online shopping, contracts, advertising
Buying and selling new and used cars, pricing, cooling-off period, warranties, leasing, trade-ins, auctions
Apply for, renew, update and cancel a licence or registration, lodge an annual statement, legal responsibilities
Register, update, manage, or search for an incorporated association, fundraiser, or patriotic fund
Forms and publications, legislation, languages, scams, Koori, and disability resources, advice in a disaster
Please enter a keyword search...
View and refine  results for '' View  results
Skip listen and sharing tools
Habari ifuatayo itakusaidia kufanya maamuzi sahihi wakati wa kununua gari.
Kulinganisha bei iiyotangazwa katika magazeti na kwenye mtandao. Kwenda yadi mbalimbali ya gari.
Unaweza kujadili juu ya bei, hasa kama wewe unanunua gari iliyotumika.
Magazeti ya ma gari na tovuti yanaweza kutoa taarifa kuhusu ugumu wa wa gari, gharama za mafuta, makala usalama na maelezo mengine.
Kupata habari kuhusu gharama za matengenezo ya magari tofauti. Kwa mfano, magari yakutoka nje unaweza kuwa ghalimu kubwa kuzihanyiya huduma au kukarabati.
Karatasi zifuatazo zinaweza kutoa taarifa nzuri:
Howsafeisyourcar.com.au – kujua viwango vya usalama mbalimbali vya aina ya gari
Mwongozo wa matumizi wa mafuta – utumiyaji rahisi wa mafuta na maelezo kwa aina tofauti ya magari
Green Vehicle Guide - habari juu ya magari mazingira ya utendaji
VicRoads tovuti - maelezo kuhusu leseni ya gari, vyeti sahihi na kujiandikisha kwa ukaguzi wa usalama wa magari.
2. Tafuta sehemu mbalimbali kwa ajili ya mukopo wa fedha na bima
Watu wa Wengi wafanyabiashara ya magari wanakutoa fedha. Hata hivyo, hii inaweza kuwa si yabei rahisi au chaguo bora kwa ajili yako.
Pia angalia viwango na ada ya benki, vyama vya mikopo na taasisi nyingine za fedha kwamba kutoa mikopo.
Usisaini mkataba wa kununua gari mpaka una idhini ya mkopo.
Wakati si lazima, ni wazo nzuri ya kupata bima kama wewe unanunua gari. Bima inakulinda dhidi ya gharama wewe wakati wa ajali au gari yako imeibiwa, kuharibiwa.
Unaweza kupata bima kutoka kwa mtoa yoyote unataka. Hakikisha kuongeza gharama za bima katika bajeti yako.
Gharama ya bima itakuwa tofauti kwa aina tofauti ya magari na habari za dereva. Unaweza pia kulipa zaidi kama wewe au mtu chini ya umri wa miaka 25 atakuwa anaendesha gari.
3. Kuchagua njia bora ya kununua gari
Kwa ujumla, magari mapya ananunuliwa kwa mfanyabiashara wa magari ambao wana leseni yakuuza.
Hata hivyo, unaweza pia kununua gari ambao ilishatumika kwa njia ya muuzaji binafsi au katika mnada. Hakikisha chaguo yako ni bora.
Kama wakati mwingine inaweza kuwa nafuu kununua gari kupitia muuzaji binafsi au katika mnada, lakini inaweza kuleta matatizo, kama huna haki kama wakati unanunua kutoka mfanyabiashara wa magari ambao wana leseni. Unaweza pia usipate uwezo wa kukagua gari kabla ya kununua hiyo.
Unaweza kupata haki aidi za kisheria kama unanunua kutoka wa mfanyabiashara ambao wana leseni ya kuuza. Kwa mfano, unaweza kupata muda wa siku tatu kama unabadilisha akili yako baada ya kusaini mkataba wa gari.
Unaweza pia kupata udhamini wakati unanunua kutoka wa mfanyabiashara ambao wana leseni ya kuuza. Udhamini una maana kwamba huwezi kuendelea kulipa kama gari ina tatizo fulani baada ya kuyinunua.
Wote wafanyabiashara wa leseni na wauzaji binafsi kuuza magari kwenye interneti. Kuwa makini sana kuhusu kununua gari hujaona.
Tafuta mukaguaji mtu unayemwamini akaguwe iyo gari kabla ya kununua hiyo.
Kuwa nahofu kama unaweza kuona tangazo ya gari kwa ajili ya kuuza kwa bei ya chini zaidi kuliko ilivyotarajiwa. Inaweza kuwa kashfa iliyoundwa kufanya kulipa fedha mbele kushikilia gari, wakati kwa kweli gari hayipo.
Usihisi kushinikizwa wa katika unasaini mkataba. Kuchukua muda wa kuelewa mkataba. Kama usiuelewa, onyesha mtu ambaye naweza kuwuelewa.
Jaribu usisaini mkataba mara ya kwanza unaona gari. Kuchukua muda ili kuona kama gari hii ni nzuri kwa ko tena mbali na mahali ya kuuza.
Kama kuna mambo katika mkataba hukubali, jadili yao na muuzaji. Inawezekana kubadilisha masharti ya mkataba.
Kumbuka, kama unasaini mkataba wa kununua gari na mfanyabiashara, unapata 'mda wakubadili mawazo' muda wa siku tatu. Hii ina maana kuwa siku tatu kubadilisha akili yako juu ya kununua gari.
Kama unauamua kubadili akili yako ndani ya siku tatu, mfanyabiashara unaweza kuweka:
$400 au asilimia mbili ya bei ya kununua, kwa namna yoyote ni ya juu (ajili ya magari mapya), au
$100 au asilimia moja ya bei ya kununua, kwa namna yoyote ni ya juu (kwa ajili ya magari kutumika).
Kumbuka, wakati kununua gari kutoka kwenye mfanyabiashara, unaweza kupata udhamini. Udhamini itasaidia kukulinda kulipa fedha za kurekebisha tatizo ambayo inaweza kuendeleza katika siku zijazo za gari. Mda wa udhamini unatofautiana kwa ajili ya magari mapya. Hakuna dhamana juu ya mauzo ya binafsi au mnada.
Wakati unanunua gari ilietumika kutoka kwa mfanyabiashara ambao ana leseni, lazima akupatie udhamini kama gari:
ni umri wa chini ya miaka 10, na
amesafiri chini ya 160,000 kilometa.
Kisheria udhamini wa gari ilietumika itaendelea kwa miezi mitatu au 5000 kilomita, au chochote kinakuja kwanza. Mfanyabiashara lazima kukarabati makosa yoyote kufunikwa wakati wa kipindi cha udhamini ili kuhakikisha gari iko katika hali nzuri kwa ajili ya umri wake.
Hata baada ya udhamini wa kisheria, bado una haki chini ya sharia ya biashara ya Australia kama kuna tatizo la gari yako. Hata hivyo, kiwango cha ulinzi kitategemea mambo kama vile umri ya gari na hali hiyo.
Wafanyabiashara wanaweza pia kutoa dhamana ya kupanuliwa. Dhamana hizi zinazotolewa katika udhamini mtengenezaji awali, kwa kawaida kwa gharama ya ziada. Siyo lazima kuchukua dhamana hiyo.
4. Kujua kiasi gani unalipa
Wakati unanunua gari kwenye kiwanja cha mfanyabiashara, hakikisha unajuwa bei jumla. Bei ya jumla ni pamoja na gharama za ziada kama vile ushuru wa stempu na usajili.
Baada ya kununua gari
1. Kutunza na Kutengenezesha gari yako
Hakikisha unatengenezesha gari yako kila wakati. Hii itasaidia kudumisha hali yake na thamani.
2. Matengenezo ya gari
Wakati unachagua fundi, jua kama wao ni wa vyama kama vile RACV na Victorian Automobile Chamber of Commerce (>VACC), ambao wajumbe lazima kufuata kanuni za maadili.
Wakati unachukua gari yako kwa ajili ya utengenezaji, eleza wazi kwa fundi kazi ambao unahitaji ifanyike.
Kupata kiasi cha gharama mbele, ikiwezekana kwa maandishi.
Wakati mwingine, fundi wanaweza kupata mambo mengine mabaya kwenye gari. Kuhakikisha kwamba fundi anakuita kwanza kabla ya kuanza kufanya kazi ya ziada ya gari kwa kuwa hujamuluhusu. Kuhakikisha makubaliyano yameandikwa kabla ya kukubali matengenezo hayo.
Kama wewe na fundi hamuwezi kukubaliana juu ya gharama ya kutengeneza gari yako, Consumer Affairs Victoria inaweza kuwa na uwezo wa kusaidia kutatua tatizo. Kwa maelezo, angalia Ushupavu ukurasa wetu wa mgogoro.
Kama unakodisha gari, kampuni ya kukodisha lazima kuhakikisha kwamba ni ya ubora mzuri.
Hakikisha kusoma na kuelewa mkataba wa kukodisha gari kabla ya kutia saini yake. Kama usielewi, onyesha mtu ambaye anaweza.
Hakikisha unajua nani atakuwa na jukumu kama kuna madhara yoyote kwa gari. Kwa mfano, ni kwa kiasi gani gharama ya dhamana.
Last updated: 9 October 2018
Was this page helpful?
Why? (optional). If you require a response, use our General enquiry online form. Why not? (optional). If you require a response, use our General enquiry online form. Please ensure that this field is always blank.
Who we are and what we do
Policy on publicising of our activities
How to contact us or another organisation to understand your rights and responsibilities, report an issue, make a media enquiry or give feedback.
Like us on Facebook
Follow us on Twitter
Watch our videos on YouTube
Listen to us on Soundcloud
Subscribe to our newsletter
Stay informed with RSS
The department acknowledges Aboriginal and Torres Strait Islander people as the Traditional Custodians of the land and acknowledges and pays respect to their Elders, past and present.
© State Government of Victoria (Consumer Affairs Victoria)


en en en en en en en en en en en en en en en en en en en id en en en en en en en en en en en en en en en id cs en en en hu tl en en nl en en pt it es en en en it ie en fi de en fa en sv en en en en en en en en en en ceb en en en en es es sw sw sw sw sw sw sw pl sw sw sw sw sw sw sw sw sw eu hu sw sw sw sw sw sw sw en sw sw sw en en en en pt en en en en en en en en en en en en en en es en en en en en fr en en en en en en

Kuepuka wizi haramu - Consumer Affairs Victoria
Skip to content Skip to main navigation Skip to footer
Your rights and responsibilities Menu options for Consumer Affairs Victoria
Renting, buying and selling property, building and renovating, owners corporations, retirement villages
Refunds, returns, repairs, warranties, energy products and services, online shopping, contracts, advertising
Buying and selling new and used cars, pricing, cooling-off period, warranties, leasing, trade-ins, auctions
Apply for, renew, update and cancel a licence or registration, lodge an annual statement, legal responsibilities
Register, update, manage, or search for an incorporated association, fundraiser, or patriotic fund
Forms and publications, legislation, languages, scams, Koori, and disability resources, advice in a disaster
Please enter a keyword search...
View and refine  results for '' View  results
Skip listen and sharing tools
Wizi haramu ni hila zilizotengenezwa na watu wasiokuwa waaminifu kuiba fedha yako au maelezo ya binafsi.
Wezi haramu wanaweza kutumia simu, barua pepe, ujumbe wa maandishi na barua ili kuwasiliana na watu. Hapa chini ni baadhi ya maelezo ya kukusaidia kutambua na kujikinga na aina tatu za wizi haramu wa kawaida.
Wizi haramu wa mchezo wa bahati na sibu
Wezi haramu hutuma barua inayofanana na halisi, barua pepe, ujumbe wa maandishi au vyombo vya habari vya kijamii wakikwambia kwamba umeshinda tuzo. Tuzo inaweza kuwa fedha, likizo, smartphone au vocha ya manunuzi. Kudai zawadi, wanasema lazima kwanza ulipe kodi au ada, au uwatumie maelezo ya akaunti ya benki yako.
Baadhi ya alama za tahadhari za wizi huu haramu zinajumuisha:
zawadi ni kwa ajiri ya bahati na sibu au mashindano ambayo hukuyaingia
unaombwa kupiga simu au kutuma barua pepe ya maelezo yako binafsi
ni lazima utume gharama au taarifa zako za benki ili uweze kudai zawadi yako
namba yako ya posta, barua pepe au namba ya simu inatolewa kama taarifa za mawasiliano (hakuna anwani ya mtaa inayotolewa).
Wizi haramu wa msaada
Wezi haramu wanajifanya kuwa wanatoka serikalini,benki au shirika linguine linalojulikana na kusema kuwa unawadai pesa - lakini lazima kwanza ulipie gharama za uendeshaji au gharama zinazofanana ili 'kulipwa'. Baadhi ya wezi wa haramu husema pia kuwa pensheni yako au posho haikulipwa yote, au bili ya umeme ililipwa kubwa kama sababu ya kutaka urudishiwe.
Benki ya kweli, biashara au idara ya serikali haitaweza kuwasiliana nawe na kusema kuwa unaidai harafu ikutake ulipe pesa ya ziada.
Wizi haramu wa mapenzi
Wezi haramu wanawafikia walegwa kupitia tovuti za mapenzi. Baada ya kuwa mapenzi yameanza kukua, wanahamisha taarifa za mawasiliano zote kwenye parua pepe binafsi, kupiga simu au ujumbe wa papo hapo. Baada ya mda, mwizi haramu anajenga uhusiano wa kwenye mtandao pamoja na mlengwa, kwa kwenda mbali ili kuweza kuaminiwa na upendo.
Hatimaye, mwizi haramu hufanya hadithi ya kutaka umpe fedha, mara nyingi akisimamia ugonjwa au kuumia kwa familia, au kulipia mtaji wa uwekezaji. Katika hatua hii, mwathirika anakujwa ameshajitoa kwa ajiri yao hivyo kuweza kutuma pesa kwa urahisi, hata kama ndugu wa familia na rafiki akimwambia kuwa ni wezi haramu. Baada ya kuwa pesa imeshatumwa kwenye mtandao au njia za kusafirisha pesa, ni vigumu sana kuweza kuirudisha.
Kujilinda mwenyewe - vitu vya muhimu vya kuzingatia kuhusu wezi haramu
kama inaonekana kuwa kweli basi inaweza kuwa kweli
kuwa waangalifu sana a barua pepe zenye mashaka, simu au barua zinazosema kuwa una fedha unayodai au una deni nao
usije ukatuma pesa au taarifa za benki yako ili eti uweze kupata msaada
tazama kama uliingia kwenye mashindano ya bahati na sibu au mashindano ya zawadi na kumbuka kuwa bahati na sibu halali haitakuuliza kulipia gharama ili upate zawadi au ushindi
usilipia chochote kile kwa njia ya mtandao au usafirishaji pesa - mda wote tumia njia nzuri kama vile kadi ya Credit au PayPal
fahamu tovuti za bandia ambazo zinaonekana kuwa na nembo nzuri kama halali za benki zinazojulikana au mashirika mengine - kama huna uhakika, wasiliana na benki au shirika husika moja kwa moja
usitumie miongozo ya kwenye barua pepe kuwasiliana na biashara husika. Mda wote tafuta habari za mawasiliano ukitumia injini za kutafutia, mwongozo wa simu au chanzo kingine kinachojitegemea
usije ukatuma pesa kwa mtu ambaye hamujawahi kukutana uso kwa uso, hata kama umeshazungumza nao au kupokea zawadi kutoka kwao
sikiliza familia na marafiki kama wana wasiwasi kuhusu huyu mtu mliyekutana naye kwenye mtandao
uwe makini kama picha ya kimapenzi ya kwenye mtandao haiendani na maelezo au kufanana na ile iliyokamatwa kwenye magazeti.
Kuchukua hatua kuzuia wezi haramu
Kama unafikiria kuwa unaweza kuwa umeibiwa kiharamu, wasiliana nasi mara moja ukitoa taaria hiyo. Kutegemeana na mazingira yako, unaweza kuweza kurudishiwa pesa kupitia shirika la kadi yako ya credit au banki.
Kama huwezi kurudishiwa pesa yako, bado ni muhimu kutoa taarifa, maana habari zako zinaweza kutusaidia kuzuia wengine kuweza kuibiwa kiharamu.
Jifunze zaidi jinsi ya kukwepa wizi haramu kwa kutazama video yetu ya Stevie’s Scam School videos kwa watumiaji na wafanyabiashara wadogo.
Last updated: 9 October 2018
Was this page helpful?
Why? (optional). If you require a response, use our General enquiry online form. Why not? (optional). If you require a response, use our General enquiry online form. Please ensure that this field is always blank.
Who we are and what we do
Policy on publicising of our activities
How to contact us or another organisation to understand your rights and responsibilities, report an issue, make a media enquiry or give feedback.
Like us on Facebook
Follow us on Twitter
Watch our videos on YouTube
Listen to us on Soundcloud
Subscribe to our newsletter
Stay informed with RSS
The department acknowledges Aboriginal and Torres Strait Islander people as the Traditional Custodians of the land and acknowledges and pays respect to their Elders, past and present.
© State Government of Victoria (Consumer Affairs Victoria)


fi en en en en en en en en en en en en en en en en en en en en id en en en en en en en en en en en en en en en id cs en en en hu tl en en nl en en pt it es en en en it ie en fi de en fa en sv en en en en en en en en en en fi en en en en es es it sw sw fi sw sw sw sw cs pt dsb sw sw sw en hbs_lat sw eo sw sw sw sw sw sw es sw fi sw fi sw sw sw sw sw sw sw sw sw sw de sw sw sw lv sw sw sw sw sw id sw sw fi sw sw sw sw tl en it sw id sw id sw sw sw en en en en pt en en en en en en en en en en en en en en es en en en en en fr en en en en en en

Kuuza mlango kwa mlango - Consumer Affairs Victoria
Skip to content Skip to main navigation Skip to footer
Your rights and responsibilities Menu options for Consumer Affairs Victoria
Renting, buying and selling property, building and renovating, owners corporations, retirement villages
Refunds, returns, repairs, warranties, energy products and services, online shopping, contracts, advertising
Buying and selling new and used cars, pricing, cooling-off period, warranties, leasing, trade-ins, auctions
Apply for, renew, update and cancel a licence or registration, lodge an annual statement, legal responsibilities
Register, update, manage, or search for an incorporated association, fundraiser, or patriotic fund
Forms and publications, legislation, languages, scams, Koori, and disability resources, advice in a disaster
important: Learn how rights are affected by coronavirus (COVID-19)
Please enter a keyword search...
View and refine  results for '' View  results
Skip listen and sharing tools
Nini kuuza mlango kwa mlango?
Kuuza mlango kwa mlando ni pamoja na watu:
wanajaribu kuuza vitu vya nyumbani
wanakubari kutengeneza nyumba yako
wanakuomba kubadirisha gesi, umeme, simu au mtowaji wa intaneti.
Lini muuzaji anakuja kwenye mlango?
Muuzaji anaruhusiwa kuja kwenye mlango katika:
9:00 am na 6:00 pm juma tatu na ijuma
9:00 am na 5:00 pm juma mosi.
Hawawezi kuja ijuma pili au siku za likizo ya umma.
Hata hivyo, muuzaji anaweza kutembelea wakati wowote akiwa na makubaliano yako.
Sheria gani muuzaji wa mlango kwa mlango anapashwa kufuwata?
Wakati anakuja kwenye mlango wako, muuzaji lazima:
wakwambie majina yawo na shirika wanatumikiya
wakwambiye kwamba watatoka kama unawambia hivo (kama naambia muuzaji atoke, hawawezi kukuita tena angalau kwa wakati wasiku 30)
wakwambiye haki yako ya kuacha makubaliano (hii ikiwemo namuna ya kufuta makubaliano)
pamoja na maelezo kamili ya kuwasiliana na makubaliano yoyote ya saini kwa niaba ya wasambazaji wao
kukupa nakala ya maandishi ya makubaliano yoyote kabla imesainiwa
kutokuuliza kwa ajili ya malipo ndani ya siku 10 ya kutia saini kwenye makubaliano
kutotoa bidhaa vya bei zaidi ya $500 ndani ya siku 10 ya kusaini makubaliano
kutotoa huduma ndani ya siku 10 ya kutia saini mkataba huo.
Kama sipendejwi navitu muuzaji iko anatowa - naweza kufanya nini?
Usihisi unasukumwa kununuwa chochote kutoka kwenye mtu anakuja ku mlango wako.
Kila siku sema ‘hapana’ kama muuzaji:
anatoa bei ambao inasikika kuwa ya kweli kwako
anakuuliza pesa kabla yakukupatia vitu au huduma
anatabia katika njia ambayo inakufanya ukasilike au unakuwa na wasiwasi.
Watu wanajifanya wanatoka mu selikari
Mtu anaweza kuja kwenye mlango wako nakusema kwamba anatoka selikarini- kwa mfano kwenye offisi ya kodi ya Australia au Centrelink.
Wanakuuliza namba za benki yako au habari binafsi zako, kwa mfano kulipa kodi, kupandisha malipo yako ya Centrelink.
Wanaweza kutumiya hizo habari kuiba fedha zako au kitamgulisho.
Kumbuka: kuwa makini kama mtu anakuja kwenye mlango wako na kusema kwamba anatoka selikari. Kila siku omba kitambulisho. Kesi nyingi, selikari hayiwasiliyani nawe namna hiyo.
Nimepandezwa na vitu muuzaji anaweza kutoa ... nifanye nini?
Kama unasema ndiyo kununuwa kitu kutoka kwa muuzaji, utaulizwa kusaini makubaliano. Makubaliano anapashwa:
kuandikwa katika lugha ya wazi
ni pamoja na masharti yote katika kamili
ni pamoja na bei ya jumla, au jinsi hii ni mahesabu
ni pamoja na madai yoyote ya posta au utoaji
vyenye jina na maelezo ya mawasiliano ya muuzaji
ni pamoja na maelezo wasambazaji ikiwa ni pamoja na anwani na maelezo ya kuwasiliana
saini yako na muuzaji
kuwa imeandikwa wazi au kuchapishwa (ingawa mabadiliko yoyote inaweza kufanywa kwa kalamu na saini)
yana habari kuhusu haki zako kufuta au kuacha mkataba
kuwa na fomu ambao inaeleza haki yako kama wewe unabadili akili yako.
Kumbuka: kamahusemi kingeleza vizuri, siyo sahihi muuzaji kutumia mtoto wako kama mukalimani harafu usaini makubaliano. Kabla ya kusiani unapashwa kuomba kopi ya makubaliano ya lugha yako.
Nime saini makubaliano harafu nabadili hakili yangu ... naweza kufanya nini?
Kama anakubali kununua vitu au kupata huduma kwa fedha Zaidi ya $100 kwanjiya ya muuzaji wa mlango kwa mlango, una siku 10 siku za biashara yakubad ilisha mawazo kuhusu makubaliano. Uyo muda ni muda ambao unaweza kubadirisha mawazo yako, kwenye mda huyo, unaweza guchaguwa kuacha, unaweza kuacha kulipa.
Kabla ya kukubaliana, muuzaji lazima akujulishe kwamba una haki hii. Kama unabadilisha hakili yako wakati unakubarika kurudisha kitu ulicho nunuwa muuzaji haruhusiwi.
Kukuuliza 'kuondoa' mda huo wakudisha kitu kama kimeharibika
Kukusukuma ili useme ndiyo kwa makubaliano
Kukwambia kulipa pesa kwa ajili ya kufuta.
Unaweza kuacha makubaliyano kwa mdomo au kwa kuandika.
Mtu mwingine anakuja kwenye mlango wako na anakuomba mubadirishe gesi na umeme, wanakwambiyakwamba watatowa huduma nzuri na itasaidia kuzingatiya pesa
Wanakwambiyakwamba watatowa huduma nzuri na itasaidia kuzingatiya pesa.
Muuzaji anakuharikisha usaini makubaliano.
Unajihisi unasukumwa na kusaini.
Siku ifuwatayo, unaamuwa kutoshiliki.
usijisikii kushinikizwa kusaini mkataba, unaweza kuuliza muuzaji kuacha habari kwako kusoma
kama unasaini na unabadirisha akili yako, ungari una yule mda wakubadirisha mawazo yako
wasiliana na kampuni ya mauzo ndani ya siku 10 uwaambie kwanba umebadili akili yako
mauzo ya kampuni hawezi kukulipisha chochote kwa ajili ya kubadilisha akili yako.
Kwa maelezo juu ya mauzo ya mlango kwa mlango ambayo yanaweza kuwa si ya kweli, tembelea tovuti SCAM watch website.
Last updated: 20 April 2020
Was this page helpful?
Why? (optional). If you require a response, use our General enquiry online form. Why not? (optional). If you require a response, use our General enquiry online form. Please ensure that this field is always blank.
Who we are and what we do
Policy on publicising of our activities
How to contact us or another organisation to understand your rights and responsibilities, report an issue, make a media enquiry or give feedback.
Like us on Facebook
Follow us on Twitter
Watch our videos on YouTube
Listen to us on Soundcloud
Subscribe to our newsletter
Stay informed with RSS
The department acknowledges Aboriginal and Torres Strait Islander people as the Traditional Custodians of the land and acknowledges and pays respect to their Elders, past and present.
© State Government of Victoria (Consumer Affairs Victoria)